Hamamderesi'nde arkeolojik alan olarak tescillenmiş kaya mezarlarının olduğu alan kaçak kazı yapan definecilerce tahrip edilmişti. Tahribat alanda kaya mezarları dışında mimari alanlar olabileceğini ortaya çıkarınca, tarihi yapıların işlevi ve döneminin belirlenmesi için alanda bilimsel arkeoloji kazı yapılması bekleniyor

Hamamderesi'nde kaya mezarlarının çevresindeki mimari kalıntılar incelenecek

Erzurum-Pasinler kara yolu üzerindeki Hamamderesi mevkisinde bulunan ve 2015 yılında tescil edilen Urartu dönemine ait kaya mezarlarının çevresinde, birbirine geçişli odalar ve yerleşim alanı niteliği taşıyabilecek mimari kalıntılar tespit edildi.

Alanın arkeolojik niteliğinin ortaya çıkarılması amacıyla kapsamlı bilimsel çalışma yapılması planlanıyor.

Kaya mezarlarının bulunduğu alanda gerçekleştirilen incelemelerde, geçmişte gerçekleştirilen yasa dışı kazıların oluşturduğu tahribatın yanı sıra daha önce yüzeyden fark edilmeyen bazı mimari unsurlar belirlendi.

Bölgede kaçak kazı yapan kişilerin jeneratör ve hilti gibi ekipmanlar kullanarak kayayı kırmaya çalıştığı ve alanın tahrip edildiği tespit edilirken, ortaya çıkan odaların ve diğer mimari unsurların niteliğinin ancak bilimsel arkeolojik araştırmalarla belirlenebileceği değerlendiriliyor.

Kaya mezarlarının ötesinde bir arkeolojik alan

Erzurum Tanıtım ve Turizm Başkanı ve arkeolog Ömer Faruk Kızılkaya, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Hamamderesi'nin uzun süredir kaya mezarlarıyla bilinen ve tescilli bir arkeolojik alan olduğunu söyledi.

Alan üzerindeki incelemelerde kaya mezarlarının alt bölümünde birbirine geçişli odaların ve yerleşim alanını düşündüren bölümlerin görüldüğünü belirten Kızılkaya, bu yapıların işlevi ve döneminin henüz kesin olarak belirlenemeyeceğini ifade etti.

Kızılkaya, bölgede bulunan seramik parçalarının yapılacak araştırmalar açısından önemli veriler sağlayabileceğini belirterek, kontrollü kazılar sırasında ortaya çıkabilecek arkeolojik buluntuların alanın tarihlendirilmesine katkı sağlayacağını kaydetti.

Tarihlendirme için arkeolojik kazı gerekiyor

Kızılkaya, mimari yapıların niteliği ve bölgenin kullanım dönemine ilişkin değerlendirmelerin şu aşamada kesin sonuç olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı.

Alanla ilgili ilk değerlendirmelerin İlk Çağ'ın son dönemleri ile Orta Çağ'ın başlarına, yaklaşık MS 300-500 arasındaki döneme işaret edebileceğini belirten Kızılkaya, kesin tarihlendirmenin ancak bilimsel kazı ve buluntuların değerlendirilmesiyle mümkün olacağını söyledi.

Kızılkaya, bölgede Pagan inancından Hristiyanlığın ilk dönemlerine geçiş sürecine ilişkin izlerin bulunabileceği yönünde değerlendirmeler olduğunu ifade ederek, bu ihtimalin de arkeolojik verilerle araştırılması gerektiğini dile getirdi.

Öncelik koruma ve bilimsel araştırma

Hamamderesi'ndeki yapıların yer altı yerleşimi ya da başka bir mimari kompleksin parçaları olup olmadığının yapılacak çalışmalar sonucunda anlaşılması bekleniyor.

Kızılkaya, kaya yapısının işlenmeye elverişli olmasının burada farklı dönemlerde yaşam alanlarının oluşturulmasına imkan vermiş olabileceğini belirterek, çevredeki yer altı yerleşimleriyle karşılaştırmalı çalışmalar yapılabileceğini söyledi.

Alanla ilgili çalışmaların ilk aşamasında arkeolojik niteliğin belgelenmesi, yapıların korunması ve bilimsel yöntemlerle incelenmesi önem taşıyor. Araştırmalar sonucunda elde edilecek verilerin alanın tarihsel işlevi ve kronolojisinin belirlenmesine katkı sağlaması, daha sonraki aşamada ise uygun görülmesi halinde kültürel miras alanının ziyaretçilere açılması hedefleniyor.

Kaynak: AA