İstanbul’un Beyoğlu ilçesindeki Perşembe Pazarı’nda bulunan tarihî Kuyumcu Han, İBB Miras tarafından yürütülen restorasyon çalışmalarının ardından Şehir Araştırmaları Merkezi olarak hizmete açıldı. 19. yüzyılda inşa edildiği değerlendirilen ve uzun yıllar atıl kalan dört katlı yapı, yeniden işlevlendirildi.

Perşembe Pazarı’nın tarihî yapısı yeniden işlevlendirildi
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), Beyoğlu Perşembe Pazarı’ndaki tarihî Kuyumcu Han’ı restorasyonun ardından Şehir Araştırmaları Merkezi olarak hizmete açtı. Açılış törenine İBB Başkanvekili Nuri Aslan, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanı Memduh Büyükkılıç, Tarihi Kentler Birliği yöneticileri, üye belediyelerin temsilcileri, akademisyenler, araştırmacılar ve İstanbullular katıldı.

Törende konuşan Nuri Aslan, İstanbul’un kültürel mirasını korumak amacıyla 2019’dan bu yana yürüttükleri çalışmalara değindi. Yüzyıllardır ticaretin, üretimin ve emeğin merkezlerinden biri olan Perşembe Pazarı’ndaki Kuyumcu Han’ın, geçmişin izlerini taşıyan önemli yapılardan biri olduğunu belirtti.

Aslan, 1889-1890 yıllarına ait ticaret kayıtlarında yer alan yapının uzun süre bakımsız kaldığını, yürütülen çalışmalarla yeniden hayata kazandırıldığını söyledi. Hanın artık bilim insanları, mimarlar, şehir plancıları, tarihçiler ve genç araştırmacılar için bir buluşma noktası olacağını ifade etti.

Araştırma kurumları ve kütüphane aynı çatı altında
Şehir Araştırmaları Merkezi, tarih ve kent araştırmalarına yönelik kurumları bir araya getirecek. Aslan’ın açıklamasına göre Tarih Vakfı, Tarihi Kentler Birliği ve TAÇ Vakfı gibi kuruluşlar merkezde çalışmalar yürütecek. Böylece hem İstanbul’un hem de Türkiye’nin tarihine ilişkin araştırmalar için ortak bir ortam oluşturulması hedefleniyor.

Merkez bünyesinde, 2 bin 200 eserden oluşan İBB Kütüphanesi de hizmet verecek. Bir dönem zanaatkârların, kalfaların ve tüccarların çalıştığı yapının yeni işleviyle bilimsel üretime ve araştırmalara ev sahipliği yapması planlanıyor.

Aslan, İstanbul’da bugüne kadar 50 yeni sergi ve müze mekânı ile 79 kütüphanenin açıldığını belirterek kentin tarihî mekânlarına yönelik çalışmaların sürdüğünü aktardı.

Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş da Tarihi Kentler Birliğinin kültürel mirasın korunmasındaki rolüne dikkati çekti. Yavaş, 2000 yılında 52 belediyenin katılımıyla kurulan birliğin üye sayısının bugün 500’e yaklaştığını söyledi. Yerel yönetimlerin tarihî ve kültürel eserleri ortaya çıkarmaya yönelik çalışmalarının arttığını belirten Yavaş, geçmişte yıkılması gereken yapılar olarak görülen miras unsurlarının artık korunması gereken değerler olarak ele alındığını ifade etti.

Kent hafızasının korunmasına katkı sağlayacak
Yavaş, kentlerin de canlı varlıklar gibi geçmişleriyle anlam kazandığını vurgulayarak tarihî eserlerin yok edilmesinin kent hafızasının kaybına yol açtığını söyledi. Kültürel mirasın korunmasının, şehirlerin kimliğini ve geçmişle bağını sürdürmesi açısından önem taşıdığını dile getirdi.

Perşembe Pazarı’nda yer alan dört katlı Kuyumcu Han’ın 19. yüzyılda inşa edildiği değerlendiriliyor. Uzun yıllar ticari faaliyetlere ev sahipliği yapan yapı, 1980’li yıllardan itibaren giderek terk edildi ve zamanla harap duruma geldi.

İBB Miras tarafından 2022’de başlatılan çalışmalarla restore edilen tarihî han, yaklaşık 61,3 milyon liralık maliyetle yeni işlevine kavuşturuldu. Şehir Araştırmaları Merkezi olarak kapılarını açan yapı, kütüphanesi ve araştırma kurumlarıyla İstanbul’un tarihî ve kültürel birikiminin incelenmesine katkı sunacak.

Kuyumcu Han’ın yeniden kullanıma açılması, tarihî yapıların korunarak çağdaş ihtiyaçlara uygun biçimde değerlendirilmesine yönelik çalışmaların bir örneğini oluşturuyor. Eski ticaret yapısının araştırma ve kültür merkezi olarak kullanılmasıyla Perşembe Pazarı’nın tarihî dokusunun korunması ve kent belleğinin gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanıyor.