Latmos Dağları’nda yer alan binlerce yıllık kaya resimleri, artan insan baskısı ve kontrolsüz ziyaretler nedeniyle ciddi tehdit altında. Sosyal medya paylaşımlarının tetiklediği yoğunluk, vandalizm ve bilinçsiz kullanım tahribatı artırıyor. Uzmanlar, bölge için bütüncül koruma planlarının hayata geçirilmemesi halinde eşsiz kültürel mirasın geri dönülmez şekilde yok olabileceği uyarısında bulunuyor.

Batı Anadolu’nun en zengin doğal ve arkeolojik alanlarından biri olan Latmos Dağları, son yıllarda artan insan baskısı ve kontrolsüz faaliyetler nedeniyle ciddi bir tahribat tehdidiyle karşı karşıya. Bölgedeki maden ocaklarının yol açtığı yıkımın yanı sıra, son dönemde vandalizm kaynaklı zararlar da dikkat çekici boyutlara ulaştı.

Kontrolsüz Ziyaretler ve Vandalizm Artıyor
Her ne kadar kaya resimleri ve kültür varlıkları tescil altında bulunsa da, bölgenin bütüncül bir koruma statüsüne sahip olmaması, bu mirası savunmasız bırakıyor. Özellikle sosyal medyada yapılan ve alanın detaylarını açıkça gösteren paylaşımlar, iyi niyetli olsa da ziyaretçi yoğunluğunu artırarak tahribat riskini büyütüyor.

2012 yılında tespit edilen Göktepe kaya resminin kimliği belirsiz kişilerce zarar görmesi hâlâ aydınlatılamazken, son olarak Milas’a bağlı Gölyaka Mahallesi sınırlarındaki Kerdemelik kaya resminin bulunduğu kaya yüzeyinin boyanarak tahrip edildiği belirlendi. Uzman ekiplerin inceleme başlattığı bölgede, yerel halk kontrolsüz ziyaretlerin arttığını ve rehbersiz grupların alana girdiğini ifade ediyor.

Bütüncül Koruma Eksikliği Kritik Risk Oluşturuyor
Latmos’taki kaya resimleri yalnızca vandalizmle değil, bilinçsiz kullanım nedeniyle de zarar görüyor. Kış aylarında mağara ve kaya sığınaklarında ateş yakılması sonucu bazı resimlerin tamamen yok olduğu, Bozalan Yaylası’ndaki bir örnekle somut şekilde ortaya konmuş durumda.

Bölgenin en önemli eserlerinden biri olan Karadere Mağarası’ndaki “dağ tanrıları” tasvirleri de benzer tehdit altında. Bu alan için daha önce koruma projesi önerilmiş olsa da bugüne kadar somut bir uygulama hayata geçirilmedi.

Uzmanlar, Fransa’daki Lascaux Mağarası örneğinde olduğu gibi, hassas alanların ziyarete kapatılarak replikalar üzerinden tanıtım yapılmasının değerlendirilebileceğini vurguluyor. Yaklaşık 8 bin yıllık geçmişe sahip Latmos kaya resimlerinin korunması için acil ve bütüncül bir planlama yapılmadığı takdirde, geri dönülmez kayıpların yaşanabileceği uyarısı öne çıkıyor.

Kaynak: Bahattin Sürücü
EKOSOD Derneği