Antalya’daki Selge Antik Kenti’nde bulunan mozaikler, son yıllarda artan kaçak kazılar nedeniyle ciddi tahribat riskiyle karşı karşıya. Sel sularının etkisiyle ortaya çıkan ancak koruma altına alınamayan mozaikler, definecilerin hedefi haline gelmiş durumda. Uzmanlar, bu eşsiz kültürel mirasın korunması için acil önlem alınması gerektiğini vurgularken, Selge’nin tarihi dokusunun geri dönüşü olmayan zararlar görmesinden endişe ediliyor.

Antalya'da Torosların sarp tepelerin arasına kurulmuş Selge Antik Kenti, zengin tarihsel mirası ve anıtsal kalıntılarıyla dikkat çekerken, son dönemde artan kaçak kazılar nedeniyle ciddi bir tehdit altında bulunuyor. Özellikle kentin batısında, “Kral Suyu” çevresinde yer alan mozaiklerin tahrip edilmesi, bölgedeki kültürel mirasın korunmasına yönelik endişeleri yeniden gündeme taşıdı.

Pisidya’nın Güçlü Dağ Kenti
Antik coğrafyacı Strabon’un övgüyle söz ettiği Selge, Antik Çağ’da Pisidya’nın en önemli yerleşimlerinden biri olarak öne çıkıyordu. Bağları, zeytinlikleri ve geniş otlaklarıyla bilinen kent, her ne kadar Pisidya sınırları içinde yer alsa da komşu topluluklarla sık sık çatışmalar yaşamış, özellikle Pamfilya’nın verimli ovalarına hâkim olma hedefiyle dikkat çekmişti.

Bu stratejik hedef doğrultusunda Helenistik krallıklarla mücadele eden Selge, askeri ve ekonomik gücünü uzun süre korudu. Günümüze ulaşan kalıntılar, kentin yalnızca bir savunma merkezi değil, aynı zamanda gelişmiş bir şehir organizasyonuna sahip olduğunu da ortaya koyuyor.

Anıtsal Kalıntılar ve Yaşayan İzler
Selge’de bugün hâlâ ayakta olan tiyatro, stadion, agora ve gymnasium gibi yapılar, kentin sosyal ve kültürel yaşamına ışık tutuyor. Nekropol alanında bulunan ve bazıları günümüzde köylüler tarafından depo olarak kullanılan lahitler, geçmiş ile bugün arasında dikkat çekici bir süreklilik sunuyor.

Kentin önemli su kaynaklarından biri olan ve hâlâ içilebilir nitelikteki “Kral Suyu”, hem antik dönemde hem de günümüzde yaşamın sürekliliğini sağlayan unsurlardan biri olarak öne çıkıyor. Ayrıca çobanların sürülerini sulamak için kullandığı sarnıçlar, Selge’nin su yönetimi konusundaki gelişmiş altyapısını gözler önüne seriyor.

Zeus ve Artemis’e adanan tapınak kalıntıları, hamam yapıları, anıtsal mezarlar, stoa, gümrük binası ve erken dönem kilise yapıları, Selge’nin çok katmanlı tarihini yansıtan başlıca unsurlar arasında yer alıyor.

Mozaiklerde Artan Tahribat
Kentin batısında, Kral Suyu’nun yukarısındaki stabilize yol kenarında yer alan mozaikler, son dönemde ciddi bir tahribatla karşı karşıya. Sel sularının etkisiyle kısmen ortaya çıkan bu mozaikler, beyaz, mavi ve pembe tonlarıyla dikkat çekiyor. Ancak henüz tam anlamıyla gün yüzüne çıkarılamayan bu eserler, koruma altına alınamadıkları için risk altında bulunuyor.

Yerel kaynaklardan edinilen bilgilere göre, son yıllarda mozaiklerde sistematik bir tahribat söz konusu. Özellikle kaçak kazı faaliyetleri sonucu açılan çukurlar, hem eserlerin bütünlüğünü bozuyor hem de geri dönüşü olmayan kayıplara yol açıyor.

Kaçakçıların hedefi haline gelen mozaikler, bilimsel kazı ve koruma çalışmaları yapılmadan hızla yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.

Kültürel Miras İçin Acil Önlem Çağrısı
Selge’de yaşanan bu tahribat, Türkiye’deki arkeolojik alanların korunmasına yönelik sorunları bir kez daha gündeme getiriyor. Uzmanlar, özellikle yüzeye yakın ve henüz belgelenmemiş eserlerin acil olarak koruma altına alınması gerektiğine dikkat çekiyor.

Mozaiklerin bilimsel yöntemlerle kazılarak belgelenmesi, restorasyon süreçlerinin başlatılması ve alanın güvenlik önlemleriyle desteklenmesi, kültürel mirasın sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıyor. Aksi takdirde Selge’nin binlerce yıllık geçmişine tanıklık eden bu özgün eserlerin geri dönülmez biçimde kaybedilmesi kaçınılmaz olabilir.

Kaynak: Emrah Dalka