Bursa'nın İznik ilçesinde Roma döneminin önemli ulaşım güzergâhı üzerinde yükselen yaklaşık 2 bin yıllık Gaius Cassius Philiscus Anıt Mezarı, özgün mimarisi ve tarihi öyküsüyle dikkat çekiyor. Sürgünden dönerek itibarını yeniden kazanan Philiscus adına yaptırılan anıt, piramidal bloklardan oluşan benzersiz yapısı, yazıtı ve Roma dünyasının anıtsal mezar geleneğine ışık tutan özellikleriyle kültür turizminin seçkin duraklarından biri olmayı sürdürüyor.

Roma'nın Önemli Yolunda Yükselen Benzersiz Anıt
Bursa'nın İznik ilçesinde, Roma döneminde Nicomedia (İzmit) ile Nicea'yı (İznik) birbirine bağlayan ve Avrupa'dan Kudüs'e uzanan önemli kara yolu üzerinde inşa edilen yaklaşık 2 bin yıllık anıt mezar, mimari özellikleriyle bölgenin en dikkat çekici arkeolojik mirasları arasında yer alıyor.

Yaklaşık 12 metre yüksekliğindeki yapı; gri damarlı beyaz mermerden yapılmış basamaklı platform, podyum ve üst üste yerleştirilen beş piramidal bloktan oluşuyor. Üzerindeki yazıt, anıtın dönemin önde gelen ailelerinden Cassius ailesine mensup Gaius Cassius Philiscus adına yaptırıldığını ortaya koyuyor. Blok mermerlerin parça parça hazırlanarak üst üste monte edilmesiyle oluşturulan yapı, Roma mezar mimarisi içinde özgün bir örnek olarak değerlendiriliyor.

Prof. Dr. Mustafa Şahin

Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Mustafa Şahin, anıtın Roma döneminin en işlek kara yollarından biri üzerinde yer almasının, mezar sahibinin toplumdaki saygın konumunu yansıttığını belirtti. Şahin'e göre halk arasında "Dikilitaş", "Obelisk" ve "Beştaş" adlarıyla bilinen yapının zirvesinde günümüze ulaşmayan bir kartal heykeli ya da metal süsleme bulunmuş olabilir. Anıtta görülen blok kaymaları ise İznik'in tarih boyunca yaşadığı depremlerin izlerini taşıyor.

Sürgünden Dönüşün Taşa İşlenen Hikâyesi
Prof. Dr. Şahin, yazıt sayesinde Gaius Cassius Philiscus'un yaklaşık 83 yaşında öldüğünün ve Cassius ailesinin Roma dönemi Nicea'sının siyasi ve ekonomik açıdan güçlü ailelerinden biri olduğunun anlaşıldığını ifade etti.
Antik kaynaklara göre Philiscus, İmparator Nero döneminde mal varlığına el konularak sürgüne gönderildi. Daha sonra İmparator Galba tarafından affedilerek itibarı iade edildi ve yeniden Nicea'ya döndü. Ölümünün ardından ailesi tarafından yaptırılan bu anıt mezar, yalnızca kişisel bir anı değil, aynı zamanda Roma İmparatorluğu'nun siyasal tarihine tanıklık eden önemli bir belge niteliği taşıyor.

Şahin, yapının formunda Mısır anıt geleneğinin etkilerinin görülebileceğini ancak bloklar halinde inşa edilip üst üste monte edilen bu tip bir mezar anıtının dünyada bilinen başka bir örneğinin bulunmadığını vurguladı. Nicomedia-Nicea kara yolunun ticaret, askeri hareketlilik ve Kudüs'e uzanan hac güzergâhı açısından stratejik önem taşıdığına dikkat çeken Şahin, bu nedenle anıt mezarın İznik'in kültür turizmi açısından öne çıkan tarihi değerlerinden biri olmayı sürdürdüğünü söyledi.