Van Gölü kıyısındaki Ayanis Kalesi, hem etkileyici manzarasıyla hem Urartu Krallığı'nın son büyük yerleşimi olması hem de en iyi korunmuş Haldi Tapınaklarından birine ev sahipliği yapmasıyla tarih ve arkeoloji meraklıları kadar kültür turizmi açısından da önemini fark ettiren kazı alanları arasında yer alıyor. Urartu Krallığı'nın son büyük yerleşim tarihin son Urartu sayfasını yerinde okumak isteyen yabancı ziyaretçilerin de gözdesi haline geliyor.

Arkeoloji Kazıları sürerken Turistik önemini artıran Urartu kalesi

Van Gölü kıyısındaki Ayanis Kalesi, Urartu Krallığı'nın son büyük yerleşimi olarak kabul edilen yapıları, dünyanın en iyi korunmuş Haldi tapınaklarından biri ve etkileyici doğal konumuyla kültür turizminin dikkat çeken duraklarından biri haline geliyor. Devam eden kazılar sayesinde ziyaretçiler, yalnızca 2 bin 700 yıllık bir kaleyi değil, tarihin gün yüzüne çıkarılışına da tanıklık ediyor.

Van Gölü'nden yaklaşık 250 metre yükseklikte yer alan Ayanis Kalesi, Urartu uygarlığının son dönemine ışık tutan en önemli arkeolojik alanlardan biri olarak öne çıkıyor. Bilim insanları tarafından Urartu Krallığı'nın son büyük yerleşimi olarak değerlendirilen kale, anıtsal mimarisi, kutsal yapıları ve sürdürülen kazı çalışmalarıyla hem tarih meraklılarının hem de kültür rotalarını takip eden ziyaretçilerin ilgisini çekiyor.

1989 yılından bu yana sürdürülen arkeolojik kazılarda çok sayıda kraliyet yapısı, idari bina ve değerli eser gün yüzüne çıkarıldı. Kazılar ilerledikçe alan kademeli olarak ziyarete açılırken, ziyaretçiler bir yandan Urartu mimarisini yakından inceleme, diğer yandan devam eden bilimsel çalışmaları yerinde izleme fırsatı buluyor.

******************************************************

Urartu uygarlığını anlamanın 5 anahtarı Başkentleri Tuşpa (bugünkü Van Kalesi) idi. En büyük tanrıları Haldi idi ve devletin koruyucusu kabul ediliyordu. Kaya kaleleri ve anıtsal sur mimarisiyle Yakın Doğu'nun en gelişmiş savunma sistemlerinden birini kurdular. Barajlar, kanallar ve sulama sistemleriyle Doğu Anadolu'da gelişmiş bir su mühendisliği geleneği oluşturdular. Ayanis Kalesi, Urartu uygarlığının çöküş öncesindeki son büyük anıtsal yerleşimi olarak bu medeniyetin son görkemli dönemini günümüze taşıyor.

******************************************************

Prof. Dr. Mehmet Işıklı:Doğal konumuyla  eşsiz bir destinasyon

Kazı Başkanı, Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Işıklı, Ayanis'in yalnızca arkeolojik açıdan değil, doğal konumuyla da eşsiz bir destinasyon olduğunu belirtiyor.

Işıklı'ya göre Van Gölü kıyısındaki konumu, temiz havası ve zengin arkeolojik dokusuyla Ayanis önemli bir kültür rotası olma potansiyeli taşıyor. Kaledeki Haldi Tapınağı ise Urartu tapınak mimarisinin dünyadaki en iyi korunmuş örnekleri arasında gösteriliyor. Taş ve kerpicin birlikte kullanıldığı tapınak, ince taş işçiliğiyle Urartu mimarisinin ulaştığı yüksek düzeyi gözler önüne seriyor.

Prof. Dr. Işıklı, Fransa, İspanya, ABD, Japonya, İngiltere ve Güney Afrika başta olmak üzere birçok ülkeden gelen ziyaretçi gruplarını ağırladıklarını belirterek, Ayanis'e yönelik ilginin her geçen yıl arttığını ifade ediyor.

******************************************************

 Urartu uygarlığını keşfetmek isteyenler için gezi rehberi
 

Van Kalesi (Tuşpa): Urartu Krallığı'nın başkenti. Kraliyet mezarları ve anıtsal kaya mimarisiyle uygarlığın siyasi merkezi.

Van Müzesi:Türkiye'nin en zengin Urartu koleksiyonlarından birine sahip.
Erzurum Müzesi: Bölgeden çıkarılan Urartu eserlerini barındırıyor.
Anadolu Medeniyetleri Müzesi: Urartu sanatının seçkin örnekleri sergileniyor.

Çavuştepe Kalesi (Van): II. Sarduri döneminin önemli askeri ve idari merkezi. Tapınakları ve depo yapılarıyla dikkat çekiyor.

Ayanis Kalesi (Van): Urartu'nun son büyük yerleşimi. Haldi Tapınağı ve devam eden kazılarıyla öne çıkıyor.

Toprakkale (Van): Rusahinili adıyla bilinen önemli kraliyet yerleşimi. Çok sayıda bronz eser burada bulundu.

Anzaf Kaleleri (Van):  Urartu'nun kuzey savunma sisteminin önemli halkalarından. Askeri mimarinin seçkin örneklerini barındırıyor.

Kef Kalesi (Bitlis):  II. Rusa döneminin önemli merkezlerinden biri. Su mühendisliği ve savunma sistemiyle tanınıyor.

Altıntepe (Erzincan: Urartu'nun batıdaki en önemli yerleşimlerinden biri. Tapınak ve saray kalıntılarıyla öne çıkıyor.

******************************************************

Turizmci Cevdet Özgökçe: Tur operatörlerinin programlarında olmalı 

Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) Doğu Anadolu Bölgesel Yürütme Kurulu Başkanı Cevdet Özgökçe de Ayanis Kalesi'nin tur operatörlerinin programlarında giderek daha fazla yer almaya başladığını belirterek, alanın tam anlamıyla ziyarete açılmasının bölge turizmine önemli katkı sağlayacağını söylüyor.

Turist rehberleri de son yıllarda yerli ve yabancı ziyaretçilerin Urartu mirasına ilgisinin belirgin şekilde arttığını, Ayanis'in tarihi zenginliği ile Van Gölü ve Süphan Dağı manzarasını aynı noktada buluşturan ender destinasyonlardan biri olduğunu vurguluyor.

Mutlaka görülmesi gereken müzele

Urartu uygarlığını anlamak için neden Ayanis önemli?

Ayanis Kalesi, Urartu Krallığı'nın en güçlü dönemini değil, son görkemli yıllarını temsil ediyor. MÖ 7. yüzyılın sonlarında Kral II. Rusa tarafından inşa ettirilen yerleşim, Urartu devletinin çöküşünden hemen önce gerçekleştirilen en büyük anıtsal projelerden biri olarak kabul ediliyor.

Bu yönüyle Ayanis, yalnızca bir kale değil; Urartu uygarlığının mimari, dini ve siyasi birikiminin son büyük yansıması olarak değerlendiriliyor. Özellikle Haldi Tapınağı, Urartuların dini yaşamı ve anıtsal mimarisi hakkında günümüze ulaşan en önemli yapılardan biri olma özelliğini taşıyor.