Gaziantep’teki Zeugma Antik Kenti’nin simgesi haline gelen “Çingene Kızı” mozaiğinin kayıp parçalarından biri daha yaklaşık üç दशक sonra Türkiye’ye getirildi. ABD’de tespit edilen panel, bilimsel analizler, diplomatik girişimler ve uluslararası iş birliği sonucunda Anadolu topraklarına döndü. Daha önce iadesi sağlanan 12 parçaya eklenen yeni panelin, Zeugma Mozaik Müzesi’nde büyük kompozisyonla yeniden bir araya getirilmesi planlanıyor. Süreç, kültürel miras kaçakçılığıyla mücadelede önemli bir

Çingene Kızı’nın Kayıp Parçası 28 Yıl Sonra Evine Döndü
Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nin simgesi kabul edilen “Çingene Kızı” mozaiğinin kayıp panellerinden biri daha ABD’den Türkiye’ye getirildi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un duyurduğu gelişme, Türkiye’nin son yıllarda kültürel mirasın iadesi konusunda yürüttüğü uluslararası çalışmaların dikkat çekici örneklerinden biri olarak öne çıktı.

Bakan Ersoy, daha önce iadesi sağlanan 12 panelin ardından büyük kompozisyonun 13’üncü parçasının da bilimsel araştırmalar ve diplomatik girişimler sonucunda yeniden ait olduğu coğrafyaya kazandırıldığını açıkladı. Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki eserlerle stil ve kompozisyon açısından güçlü benzerlikler taşıyan panelin, yürütülen incelemelerin ardından Türkiye’ye teslim edildiği belirtildi.

Zeugma’nın Kayıp Parçalarının İzinde
“Çingene Kızı” olarak bilinen ve Dionysos kültüyle ilişkilendirilen Maenad başı tasviri, 1998 yılında Zeugma Antik Kenti’nde gerçekleştirilen kurtarma kazılarında ortaya çıkarılan yaklaşık 9,25 x 13,50 metre ölçülerindeki büyük taban mozaiğinin bir parçasıydı. Zaman içerisinde kaçak kazılar ve yasa dışı eser ticareti nedeniyle kompozisyonun bazı bölümleri yurt dışına çıkarılmıştı.

Son olarak ABD’de çevrim içi bir müzayede platformunda satışa sunulan panel, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay’ın girişimleriyle Kültür ve Turizm Bakanlığının gündemine taşındı. Grenoble Alpes Üniversitesinden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen akademik araştırmalar, söz konusu parçanın büyük kompozisyona ait olabileceğini ortaya koydu.

Bilimsel Veriler ve Diplomatik Süreç
Bakanlık uzmanları tarafından yapılan incelemelerde panelin tessera renkleri, geometrik bordür yapısı, kompozisyon özellikleri ve sökülme izlerinin, Zeugma’daki büyük mozaiğin diğer parçalarıyla önemli ölçüde örtüştüğü tespit edildi. Bu bulguların ardından Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi ile temasa geçildi.

Türkiye, iki ülke arasındaki kültürel miras anlaşmalarını da hukuki dayanak olarak göstererek esere el konulmasını talep etti. Zeugma’nın geçmişte kaçak kazılara maruz kalmış olması ve 2018 yılında Bowling Green Üniversitesinden iadesi sağlanan 12 parçanın varlığı, sürecin önemli delilleri arasında yer aldı.

Panel Yeniden Zeugma’ya Kavuşacak
Amerikan makamlarının soruşturmayı tamamlamasının ardından mozaik panel Chicago Başkonsolosluğuna teslim edildi ve Turkish Cargo aracılığıyla Türkiye’ye getirildi. Kamu kaynağı kullanılmadan gerçekleştirilen iade süreci, uluslararası iş birliğinin kültürel miras korumasındaki önemini bir kez daha ortaya koydu.

Bilimsel değerlendirmeler için Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edilen panelin, işlemlerin tamamlanmasının ardından Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenen büyük kompozisyonla yeniden birleştirilmesi planlanıyor. Böylece yıllardır parçalanmış halde bulunan mozaik, tarihsel bütünlüğüne bir adım daha yaklaşmış olacak.