Türkiye Uluslararası Müzecilik Kongresi'nde konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, arkeolojik kazılardan müze yatırımlarına, dijital dönüşümden kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadeleye kadar yürütülen çalışmaları değerlendirdi.
Müzeciliğin Geleceği Uluslararası Kongrede Ele Alındı
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi'nde düzenlenen Türkiye Uluslararası Müzecilik Kongresi'nde yaptığı konuşmada, Türkiye'nin kültürel mirasın korunması, müzecilik altyapısının geliştirilmesi ve kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele alanlarında yürüttüğü çalışmaları değerlendirdi. Farklı ülkelerden müzecilik profesyonellerini, bilim insanlarını ve kültürel miras uzmanlarını bir araya getiren kongrenin, uluslararası bilgi ve deneyim paylaşımı açısından önemli bir platform oluşturduğunu ifade etti.
Cumhurbaşkanlığı himayesinde, Kültür ve Turizm Bakanlığının koordinasyonunda gerçekleştirilen kongrenin yalnızca mevcut müzecilik uygulamalarının değerlendirildiği bilimsel bir toplantı olarak görülmemesi gerektiğini belirten Ersoy, etkinliğin geleceğin müzecilik politikalarının şekillendirilmesine katkı sağlamasını hedeflediklerini söyledi. Kurumlar arasında kalıcı işbirliklerinin kurulması, ortak yaklaşımların geliştirilmesi ve yeni nesil müzecilik anlayışının tartışılması kongrenin temel amaçları arasında yer aldı.
Dünyada müzecilik anlayışının önemli bir değişim geçirdiğine işaret eden Ersoy, dijital teknolojilerin gelişmesi, ziyaretçi beklentilerinin farklılaşması ve kültürel mirasın karşı karşıya bulunduğu risklerin müzelerin sorumluluk alanlarını genişlettiğini dile getirdi. Toplumların kültürel yaşama daha etkin katılma taleplerinin de bu dönüşümde belirleyici olduğunu vurguladı.
Bakan Ersoy'a göre çağdaş müzecilikte başarı, yalnızca koleksiyonların zenginliğiyle ölçülemiyor. Eserlerin korunması, bilimsel yöntemlerle yorumlanması, toplumun farklı kesimleriyle buluşturulması ve gelecek kuşaklara aktarılması da müzelerin temel sorumlulukları arasında bulunuyor. Türkiye'nin müzecilik politikalarını bu bütüncül anlayış doğrultusunda şekillendirdiğini belirten Ersoy, bilimsel araştırma, koruma, eğitim, teknoloji, erişilebilirlik ve kültürel katılımı bir araya getiren bir kamu hizmeti modeli oluşturmayı amaçladıklarını kaydetti.
Geleceğe Miras Projesi 67 İlde 261 Kazı Alanında Sürüyor
Türkiye'nin arkeolojik araştırmalar ve kültürel mirasın korunması alanındaki çalışmalarının önemli başlıklarından biri olan Geleceğe Miras Projesi, kongrede öne çıkan konular arasında yer aldı. Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı arkeoloji projelerinden biri olarak 2023 yılında hayata geçirilen girişimle arkeolojik kazıların kapsamının genişletilmesi, bilimsel araştırmaların güçlendirilmesi ve kültürel miras çalışmalarının yıl boyunca devam eden sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.
Projenin mevcut durumuna ilişkin bilgi veren Ersoy, 2026 yılında 67 ilde toplam 261 kazı alanında çalışmalar yürütüldüğünü açıkladı. Geleceğe Miras kapsamındaki faaliyetlerin yanı sıra diğer kazı ve araştırma çalışmalarının da sürdüğünü belirten Bakan, yıl sonunda Türkiye genelindeki kazı ve araştırma çalışmalarının sayısının 800'e ulaşmasının öngörüldüğünü bildirdi.
Bu çalışmaların yalnızca yeni arkeolojik buluntuların gün yüzüne çıkarılmasıyla sınırlı olmadığını belirten Ersoy, kazı faaliyetlerinin bilimsel araştırma, koruma ve restorasyon süreçleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Arkeolojik alanlarda ortaya çıkarılan eserlerin belgelenmesi, uygun koşullarda muhafaza edilmesi ve bilim dünyasının kullanımına sunulması, projenin temel hedefleri arasında bulunuyor.
Geleceğe Miras'ın yıl boyunca devam eden kazı ve araştırma faaliyetlerine sağladığı katkı, Türkiye'nin arkeolojik mirasını daha kapsamlı biçimde ele alma yaklaşımının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Bakanlık, bu çalışmalarla kültür varlıklarının korunmasını ve gelecek kuşaklara aktarılmasını amaçlıyor.
Türkiye'de Müze Sayısı ve Altyapı Yatırımları Artıyor
Arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan eserlerin korunması ve ziyaretçilerle buluşturulması için müzecilik altyapısına yönelik yatırımların sürdüğünü belirten Ersoy, 2026 yılı itibarıyla Bakanlığa bağlı 233 müze ve 149 düzenlenmiş ören yerinin ziyaretçilere hizmet verdiğini açıkladı. Bakanlığın denetimindeki özel müze sayısının ise 459'a ulaştığını bildirdi.
Türkiye'nin müzecilik yatırımlarında yalnızca yeni yapıların inşasına odaklanmadığını vurgulayan Ersoy, mevcut müzelerin sergileme, koruma, depolama ve ziyaretçi hizmetlerinin de çağdaş standartlara uygun biçimde geliştirildiğini söyledi. Bu kapsamda İstanbul Arkeoloji Müzelerinde gerçekleştirilen kapsamlı düzenlemeler, Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ndeki yenileme çalışmaları ve farklı şehirlerde hayata geçirilen müze projeleri örnek gösterildi.
Antalya'da devam eden yeni müze yatırımının da bu yaklaşımın önemli bir parçası olduğunu belirten Bakan, projenin sergileme alanlarını önemli ölçüde artıracağını ifade etti. Böylece müze depolarında korunan daha fazla kültür varlığının ziyaretçilerle buluşturulması amaçlanıyor.
Ersoy, Haydarpaşa ve Sirkeci gar sahalarında yürütülen çalışmaların da tarihi mekanların yeniden işlevlendirilmesi açısından önem taşıdığını dile getirdi. Bu alanların müzeler, sergi mekanları, kütüphaneler ve kültür-sanat faaliyetleriyle yaşayan merkezlere dönüştürülmesi hedefleniyor.
Müzelerin yalnızca bir kez ziyaret edilen yapılar olmaması gerektiğini belirten Ersoy, bu kurumların toplumun tekrar tekrar buluşmak isteyeceği dinamik kültür merkezleri olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Süreli sergiler, eğitim programları ve ziyaretçi deneyimini geliştiren yenilikçi uygulamaların bu anlayışın önemli unsurları olduğunu kaydetti.
Türk Kültürel Mirası Uluslararası Sergilerle Tanıtılıyor
Türkiye'nin kültürel mirasının uluslararası alanda tanıtılması amacıyla gerçekleştirilen sergiler de kongrede ele alınan konular arasındaydı. Ersoy, 2026 yılında yurt içinde 166, yurt dışında ise iki serginin hayata geçirildiğini açıkladı.
Yurt dışındaki sergiler kapsamında Göbeklitepe ve Taş Tepeler kültürünün Berlin'de, Troya'nın Akdeniz medeniyetleriyle ilişkilerinin ise Roma'da ziyaretçilere sunulduğunu belirten Ersoy, bu organizasyonların Türkiye'nin kültürel mirasının uluslararası görünürlüğünü güçlendirdiğini ifade etti.
Bakanlık, bu iki serginin yanı sıra İngiltere, İtalya ve Danimarka'da düzenlenen, farklı ülkelerin koleksiyonlarından eserlerin yer aldığı ortak sergilere de katıldı. Türkiye'nin koleksiyonlarından seçilen eserlerle gerçekleştirilen bu katılımlar, kültürel mirasın uluslararası ölçekte paylaşılmasına ve farklı medeniyetler arasındaki tarihsel ilişkilerin tanıtılmasına katkı sağladı.
Sergilerin yanı sıra müzelerde düzenlenen eğitim faaliyetleri ve ziyaretçi odaklı uygulamaların da önem taşıdığını belirten Ersoy, Gece Müzeciliği çalışmalarını da değerlendirdi. Müzelerin ziyaretçilerle buluşma biçimlerinin çeşitlendirilmesi, kültürel mirasa erişimin artırılması ve ziyaret deneyiminin geliştirilmesi Bakanlığın öncelikleri arasında yer alıyor.
Dijital Müzecilikte Envanter Sistemi Genişliyor
Müzeciliğin geleceğini şekillendiren temel unsurlardan biri olarak dijital dönüşüme dikkat çeken Ersoy, Bakanlık tarafından geliştirilen Müze Ulusal Enformasyon Sistemi hakkında bilgi verdi. Sistem sayesinde müzelerde bulunan kültür varlıklarının kayıt altına alınması, korunması ve yönetilmesine ilişkin süreçlerin bütünleşik bir dijital altyapıda bir araya getirildiğini söyledi.
Müze Ulusal Enformasyon Sistemi'ne aktarılan eser sayısının 1 milyon 200 bine ulaştığını açıklayan Ersoy, sistemin envanter, laboratuvar ve kaçakçılıkla mücadele alanlarında aktif olarak kullanıldığını belirtti. Yeni modüllerle sistemin kapsamının genişletilmesi de planlanıyor.
Bakan, dijitalleşmenin yalnızca eserlerin elektronik ortamda kayıt altına alınmasından ibaret olmadığını vurguladı. Teknolojinin insanlarla kültürel miras arasındaki bağı güçlendiren bir araç olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Ersoy, dijital imkanların müzecilik hizmetlerinin farklı aşamalarına taşındığını kaydetti.
Arkeolojik araştırmalar, restorasyon, çevre düzenlemeleri, müze inşası ve mevcut yapıların geliştirilmesinin yanı sıra teknolojik ve sosyal yatırımların da bu sürecin ayrılmaz parçaları olduğunu belirtti. Böylece koruma, araştırma ve ziyaretçi hizmetlerinin birbirini tamamlayan bir yapıda ilerlemesi hedefleniyor.
Kültür Varlığı İadelerinde 13 Bin 574 Eser Türkiye'ye Döndü
Kongrede öne çıkan en önemli başlıklardan biri de kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele ve yurt dışına çıkarılan eserlerin iadesi oldu. Türkiye'nin bu alanda uluslararası işbirliğini güçlendirdiğini belirten Ersoy, 2002-2026 yılları arasında yurt dışından Türkiye'ye iadesi sağlanan kültür varlığı sayısının 13 bin 574'e ulaştığını açıkladı.
Kültür varlıklarının ait oldukları topraklara geri kazandırılmasının tarihsel hafızanın korunması açısından önem taşıdığını vurgulayan Bakan, kadim medeniyetlerden günümüze ulaşan eserlerin insanlığın ortak mirası olduğunu söyledi. Ancak bu evrensel değerin, eserlerin ait oldukları toplumlar ve coğrafyalarla tarihsel bağlarını ortadan kaldırmadığını ifade etti.
Ersoy, Türkiye'nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadeledeki yaklaşımının bu aidiyet anlayışına dayandığını belirterek, uluslararası işbirliğinden ödün vermeden çalışmaların sürdürüleceğini kaydetti. Eserlerin ait oldukları topraklara iadesi konusunda yürütülen çalışmaların önümüzdeki dönemde de devam edeceğini dile getirdi.
Türkiye'nin kültürel miras alanındaki uluslararası sorumluluklarına ilişkin bir diğer önemli gelişme ise 2027 yılında İstanbul'da gerçekleştirilecek UNESCO Dünya Miras Komitesi 49. Oturumu olacak. Ersoy, Türkiye'nin bu önemli toplantıya ev sahipliği yapmasının, ülkenin kültürel mirasın korunması alanındaki uluslararası yetkinliğinin ve kararlı duruşunun göstergesi olduğunu ifade etti.
Toplantının kültürel mirasın korunmasına yönelik uluslararası işbirliğini daha ileriye taşımasını beklediklerini belirten Bakan, Türkiye Uluslararası Müzecilik Kongresi'nin de hem Türkiye hem dünya müzeciliği açısından yeni fikirlerin, ortak projelerin ve kalıcı işbirliklerinin başlangıcı olmasını temenni etti.


Eskişehir'de Tarihi Eser Kaçakçılığı Operasyonu: 238 Parça Yakalandı
Anadolu'nun 3 Bin Yıllık 'Karanlık Çağları' DNA Analizleriyle Yeniden Aydınlatıldı
Siirt'te Tarihi Eser Kaçakçılığına Jandarma Engel Oldu
Ramsar Genel Sekreteri Musonda Mumba, Burdur Gölü'nde İncelemelerde Bulundu