İsrail işgal altındaki Doğu Kudüs’teki, Eski Şehir’in simge girişlerinden Şam Kapısı’ndaki tabelayı kaldırarak yerine “Antik Kapı” yazılı tabela asması tartışma yarattı. Kudüs Valiliği, uygulamanın kentin Arap, İslam ve Hristiyan mirasını hedef alan isim değişiklikleri politikasının parçası olduğunu belirtti. Tarihi kapı, Roma döneminden Osmanlı’ya uzanan geçmişiyle Kudüs’ün çok katmanlı kültürel mirasının önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Şam Kapısı’nın Binlerce Yıllık Tarihi
İsrail, Doğu Kudüs’te Mescid-i Aksa’nın da bulunduğu Eski Şehir’e açılan yedi kapıdan biri olan Şam Kapısı’nın tabelasını değiştirdi. “Damascus Gate” yazılı tabela kaldırılırken yerine “Ancient Gate” ifadesinin yer aldığı tabela asıldı.

Filistin’e bağlı Kudüs Valiliği, İsrail makamlarının kentteki cadde, simge yapı ve tarihi mekanların isimlerini değiştirmeyi sürdürdüğünü açıkladı. Valilik, bu uygulamanın Kudüs’ün kültürel manzarasını değiştirmeyi amaçladığını ve Arap mirasının silinerek İbranice isimlerin dayatıldığını savundu. Açıklamada, kapı ve sokak adlarının değiştirilmesinin Kudüs’ün Arap, İslam ve Hristiyan mirasına yönelik bir müdahale olduğu belirtildi.
Şam Kapısı, surlarla çevrili Eski Şehir’in en bilinen ve yoğun kullanılan girişlerinden biri. Kudüslü tarihçilere göre kapının ilk yapısı Roma döneminde Kral Herod’a uzanıyor. Roma İmparatoru Titus tarafından yıkılan yapı, milattan sonra 135’te İmparator Hadrianus döneminde yeniden inşa edildi.

Osmanlı Döneminden Günümüze Ulaşan Yapı
Kapının günümüzde görülen yapısının ise Osmanlı döneminde, Kanuni Sultan Süleyman zamanında yapılan Kudüs surlarının yenilenmesi çalışmalarına dayandığı aktarılıyor. Kanuni’nin 16. yüzyılda surların restore edilmesi ve yıkılan bölümlerin yeniden inşa edilmesi için talimat verdiği belirtiliyor.

Şam Kapısı, Mescid-i Aksa’ya ulaşan güzergah üzerindeki konumu nedeniyle hem tarihi hem de kültürel açıdan önem taşıyor. Tabela değişikliği, bu nedenle yalnızca bir isimlendirme uygulaması değil, Kudüs’ün tarihsel ve kültürel kimliğine ilişkin tartışmaların da yeni bir başlığı olarak değerlendiriliyor.

Uluslararası hukuk açısından Doğu Kudüs, askeri işgal altındaki şehir kabul ediliyor. Uluslararası toplum İsrail’in egemenlik ve ilhak girişimlerini tanımıyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 478 sayılı kararı da kentin statüsünü ve demografik yapısını değiştirmeye yönelik işlemleri geçersiz kabul ediyor.