Hakkari’de 16. yüzyılda inşa edilen Zeynel Bey Medresesi, uzun yıllar süren tahribatın ardından yürütülen kazı ve restorasyon çalışmalarıyla yeniden ayağa kaldırıldı. Osmanlı dönemine ait önemli bir ilim merkezi olan yapı, özgün mimarisi korunarak gün yüzüne çıkarılırken, arkeoloji müzesine dönüştürülmesi planlanan medrese, kentin kültür turizmine katkı sağlayacak yeni bir odak noktası olarak öne çıkıyor.

Kazıdan Restorasyona Uzanan Süreç
Hakkari merkezine bağlı Biçer Mahallesi’nde bulunan Zeynel Bey Medresesi, 1560 yılında Hakkari Beyi Zeynel Bey tarafından inşa edildi. Osmanlı döneminde önemli bir eğitim yapısı olarak kullanılan medrese, zamanla büyük ölçüde tahrip oldu.

Yapının kalıntıları 1998 yılında gerçekleştirilen yüzey araştırmaları sırasında tespit edilirken, 2005 yılında yapılan kazı ve temizlik çalışmalarıyla gün yüzüne çıkarıldı. Taş avlu, ayvan düzeni, sekiz oda ve Zeynel Bey’in mezarını içeren yapı planı, bu süreçte belirginleşti.

Hakkari Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından hazırlanan restorasyon projesi, iki yıl önce Cumhurbaşkanlığı yatırım programına dahil edilerek uygulamaya alındı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Valilik ve İl Özel İdaresi destekleriyle yürütülen çalışmalar sonucunda medrese, özgün mimari dokusuna uygun biçimde yeniden inşa edildi.

Kültürel Miras ve Müzeleşme Hedefi
Kültür ve Turizm İl Müdürü İdris Ağacanoğlu, Zeynel Bey’in Osmanlı-Safevi savaşları sırasında hayatını kaybettiğini ve naaşının medresenin avlusuna defnedildiğini belirtti. Yapının sonraki dönemlerde ilim merkezi olarak kullanıldığına dikkat çeken Ağacanoğlu, restorasyon sürecinin 2024 yılında tamamlandığını ifade etti.
Medresenin, hazırlanacak “Teşhir ve Tanzim Projesi” kapsamında arkeoloji müzesine dönüştürülmesi hedefleniyor. Bu projenin 2026 yatırım programında yer aldığı belirtilirken, müzeleşme sürecinin kentin kültürel mirasının korunması ve tanıtılması açısından önemli bir adım olacağı vurgulanıyor.

Son yıllarda Hakkari’de yürütülen restorasyon çalışmalarıyla Mir Kalesi çevresi, Meydan Medresesi, Kızıl Kümbet Mezarlığı ve Zaviyesi ile Melik Esat Camisi gibi yapılar da kültür rotasına dahil edildi. Zeynel Bey Medresesi’nin bu rotanın önemli duraklarından biri olması beklenirken, yapı hem tarihsel kimliği hem de mimari özellikleriyle kentin geçmişteki ilim geleneğine ışık tutuyor.