Türkiye’nin su altı arkeolojisindeki uluslararası birikimi, yerli robot teknolojisiyle yeni bir aşamaya taşınıyor. Antalya’da düzenlenen Uluslararası Kemer Sualtı Günleri’nde tanıtılan yüzde 100 yerli üretim robot, metrelerce derinlikte uzun süreli arkeolojik kazı yapabilecek kapasitesiyle dikkat çekti. Sistem, su altı arkeologlarının güvenliğini artırırken, batıkların üzerindeki yoğun kum tabakasının temizlenmesini hızlandırarak kazı süreçlerinde önemli bir dönüşüm yaratmayı hedefliyor.

Kemer’de bu yıl 25’incisi düzenlenen “Uluslararası Kemer Sualtı Günleri”, su altı arkeolojisi ile ileri mühendislik teknolojilerini aynı platformda buluşturdu. Akdeniz Üniversitesi Sualtı Arkeolojisi Araştırma Merkezi ve Kemer ve Yöresi Tanıtım Vakfı işbirliğiyle gerçekleştirilen etkinlikte, Türkiye’de ilk kez su altı arkeolojik kazılarında kullanılacak yerli üretim robotun deneme dalışı yapıldı.

Deneme dalışı, Antalya açıklarındaki Üçadalar bölgesinde gerçekleştirildi. Hulusi Şahin de dalgıç kıyafetiyle çalışmalara katılarak robotun test sürecini yerinde izledi. Su altı fotoğrafçısı ve dalış eğitmeni Mehtap Akbaş Çiftci ise tarihi anları görüntüledi.

Su Altı Kazılarında Teknolojik Dönüşüm
Kazı Başkanı ve Akdeniz Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi öğretim üyesi Hakan Öniz, su altı arkeologlarının en büyük sorunlarından birinin dekompresyon riski olduğunu belirterek, dalış sürelerinin genellikle 15 dakikayla sınırlı kaldığını ifade etti. Bu nedenle kazıların tüm güne yayılamadığını anlatan Öniz, geliştirilen robot teknolojisinin bu soruna çözüm sunacağını söyledi.

Vakum sistemiyle çalışan robotun, batıkların üzerindeki kum tabakasını yaklaşık 10-11 metre uzağa aktarabildiğini belirten Öniz, sistemin 300 metre derinlikte çalışabildiğini ve 10-12 saat boyunca kesintisiz kazı yapabileceğini vurguladı. Özellikle batıkları örten 2-3 metrelik yoğun kum tabakasının temizlenmesi sürecinin artık robotlar tarafından gerçekleştirileceğini ifade eden Öniz, böylece arkeologların güvenliğinin artırılacağını ve kazı sürelerinin önemli ölçüde hızlanacağını kaydetti.

Projeyi geliştiren Maren Robotics yetkilisi Osman Mare ise yüzde 100 yerli üretim olan robotun gelecekte 3 bin metre derinliğe inebilecek yeni modellerinin geliştirilmesinin hedeflendiğini açıkladı. Türkiye’nin su altı arkeolojisindeki liderliğinin, denizaltı mühendisliği alanındaki bu yeniliklerle daha da güçlenmesi bekleniyor.