Yemen’in Taiz kentinde bulunan ve 13. yüzyılda Resuliler Devleti döneminde inşa edilen tarihi El-Muzaffer Camisi, iç savaşın ve yılların oluşturduğu ağır tahribatın ardından kapsamlı restorasyon sürecine hazırlanıyor. Dünya Mirası koruma listelerine dahil edilen yapı için Dünya Anıtlar Fonu tarafından destek sağlanırken, uzmanlar caminin yalnızca mimari bir eser değil, Yemen’in kültürel hafızasını taşıyan önemli bir ilim merkezi olduğuna dikkat çekiyor.

Yemen’in kadim şehirlerinden Taiz’de yükselen tarihi El-Muzaffer Camisi, yüzyıllardır taşıdığı dini, kültürel ve mimari mirası yeniden ayağa kaldırma mücadelesi veriyor. 13. yüzyılda Resuliler Devleti hükümdarı Sultan el-Muzaffer Yusuf bin Ömer er-Resuli tarafından inşa edilen cami, Yemen İslam mimarisinin en seçkin örneklerinden biri olarak kabul ediliyor. Ancak son yıllarda ülkede derinleşen iç savaş, ihmalle birleşince yapı ciddi hasar gördü.

Kubbe sistemleri, süslemeleri ve görkemli minaresiyle dikkat çeken El-Muzaffer Camisi, yalnızca ibadet edilen bir mekan değil; aynı zamanda asırlar boyunca eğitim faaliyetlerinin yürütüldüğü önemli bir ilim merkezi olarak da hizmet verdi. Taiz’in tarihsel kimliğinin ayrılmaz parçalarından biri sayılan yapı, bugün restorasyon çalışmalarıyla yeniden yaşatılmaya çalışılıyor.

Kubbe ve Kemerlerde Kritik Hasar
Taiz Vilayeti Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürü Mahbub Kasım el-Ceradi’nin açıklamalarına göre, caminin ana kubbelerini taşıyan kemerlerde ciddi çatlaklar oluştu. Yapının taşıyıcı sistemindeki bozulmaların ilerlemesi üzerine uzman ekipler tarafından hassas bir restorasyon projesi hazırlandı.

Ceradi, El-Muzaffer Camisi’nin kısa süre önce Dünya Mirası Listesi ile Silahlı Çatışma Durumunda Kültürel Varlıkların Korunmasına İlişkin Geliştirilmiş Koruma Listesi’ne dahil edildiğini belirterek, bunun uluslararası koruma açısından önemli bir adım olduğunu vurguladı. Yetkililer, güçlendirme ve onarım çalışmalarının kısa süre içinde başlayacağını ifade ediyor.

Restorasyonun temel hedefleri arasında, yapının özgün mimari karakterinin korunması, kubbe ve kemer sistemlerinin güçlendirilmesi ve tarihsel süslemelerin gelecek kuşaklara aktarılması bulunuyor.

Dünya Anıtlar Fonu’ndan Destek
El-Muzaffer Camisi Sorumlusu Hişam Ahmed Ali ed-Di ise yürütülen diplomatik ve kültürel girişimlerin ardından Dünya Anıtlar Fonu’nun (WMF) cami için restorasyon hibesi tahsis ettiğini açıkladı. Yemen hükümeti ile Taiz yerel yönetiminin koordinasyon içinde sürdürdüğü çalışmalar sonucunda restorasyon süreci için uluslararası destek sağlandı.

Hazırlık sürecinin yaklaşık iki ila üç ay sürmesi planlanırken, bayram sonrası fiili restorasyon çalışmalarının hız kazanması bekleniyor. Uzman ekiplerin öncelikli olarak yapısal riskleri ortadan kaldıracağı, ardından süsleme ve mimari detayların korunmasına yönelik uygulamalara geçileceği belirtiliyor.

İç Savaşın Gölgesinde Kültürel Miras Mücadelesi
El-Muzaffer Camisi’nin yeniden ayağa kaldırılması, Yemen’de savaşın yok ettiği kültürel mirası koruma çabalarının simgesel örneklerinden biri olarak görülüyor. İran destekli Husilerin 2014’ten bu yana başkent Sana dahil birçok bölgede kontrol sağlaması ve Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun 2015’te başlayan müdahalesi, ülkede ağır bir insani kriz yarattı.

Birleşmiş Milletler verilerine göre milyonlarca Yemenli insani yardıma ihtiyaç duyarken, yüz binlerce insan çatışmalar nedeniyle yaşamını yitirdi ya da yerinden edildi. Bu süreçte tarihi yapılar, müzeler ve kültürel miras alanları da ciddi zarar gördü.

Taiz’de yürütülen restorasyon çalışmaları ise yalnızca bir camiyi kurtarma girişimi değil; savaşın gölgesinde ayakta kalmaya çalışan Yemen kültürünün hafızasını koruma mücadelesi olarak değerlendiriliyor.