Clientela nedir?

Clientela: Roma'da, varlıklı ve nüfuzlu bir efendi (patronus) ile özgür bir yanaşma (cliens) arasmda, tam bir bağımlılığa karşılık koruma görevini üstlenme temelinde kurulan ilişki.

Daha MÖ 5. yüzyılda yasalarda yer alan bu ilişki biçimi, MÖ 1. yüzyıla doğru babadan oğula geçen bir nitelik kazandı.

Azatlı köleler doğrudan doğruya eski efendilerinin yanaşması olurlardı. Efendi yanında tutup besleyebileceği gibi, genellikle paraya dönüştürülen günlük yiyeceğini (sportula) sağlama yoluna da gidebilirdi. Yanaşma ise her sabah efendisinin hatırını sorma (salutatio) gibi davranışlarla saygı göstermek ve efendisine özel ve genel yaşamında yardımcı olmakla yükümlüydü. Efendilerin yanaşmaları üzerindeki siyasal etkisi, cumhuriyet döneminde halk meclislerinde (comitia) yapılan oylamalarda önemli rol oynardı. Mahkemelerde efendi ile yanaşma birbirine karşı tanıklık yapmazdı. İmparatorluk dönemiyle birlikte, yanaşmalar genellikle asalak kişiler olarak görülmeye başladı; bunlara salutatio (selam) yükümlülüğünden dolayı salutatores (selamlayıcılar), artık pek kullanılmayan toga giyme yükümlülüğünden dolayı da togati (togalılar) gibi adlar takıldı. Clientela zamanla Roma'nın yanı sıra eyaletlerde de en önemli toplumsal ilişki durumuna geldi. Sistemin yabancı halklarla ilişkiyi de kapsayacak biçimde genişlemesi, Romanın gücünü arttırmasını ve sürdürmesini sağlayan ana etkenlerden biri oldu. Roma'daki yanaşma sınıfı zamanla pleblerle karışarak ortadan kalktı.