UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınması için başvurusu yapılan Pisidia Antiokheia’daki Men Kutsal Alanı, tapınağı çevreleyen hilal biçimli adak stelleriyle dikkat çekiyor. Roma döneminin önemli merkezlerinden biri olan kutsal alanın yalnızca dini değil, ekonomik ve sosyal açıdan da etkili olduğu belirtiliyor. Kazılarda ortaya çıkarılan Yunanca yazıtlar ise antik insanların Tanrı Men’den sağlık, şifa, bağışlanma ve çeşitli dilekler dönemin inanç dünyasına ışık tutuyor.

Antik Dönemin “Vatikan”ı
Gemen Dağı’nın zirvesindeki Men Kutsal Alanı, Pisidia Antiokheia’nın önemli arkeolojik yapıları arasında yer alıyor. Augustus Tapınağı, tiyatro, anıtsal çeşme, Roma hamamı, stadyum ve kiliselerin bulunduğu kent, Aziz Paulus’un milattan sonra 46-57 yıllarında ziyaret ettiği merkezlerden biri olarak biliniyor.

Kazı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, kutsal alanla ilgili ilk yazılı bilgilerden bazılarının Amasyalı coğrafyacı Strabon tarafından aktarıldığını belirtiyor. Strabon’un geniş arazilere, çalışanlara ve ekonomik güce sahip bir tapınak devletinden söz ettiğini ifade eden Özhanlı, Men Kutsal Alanı’nın dini merkez olmanın ötesinde ekonomik ve sosyal bir role sahip olduğunu vurguluyor.

Yaklaşık 750 yapının bulunduğu kutsal alanda stadyumun yanı sıra yer altı tanrıçasına ait küçük bir tapınak ile hacıların konaklamasına ve alana hizmet vermesine yönelik yapılar da bulunuyor. Özhanlı, Yalvaç ekonomisinin önemli ölçüde kutsal merkezin çevresinde şekillendiğini belirterek alanı “antik dönemin Vatikan’ı” olarak nitelendiriyor.

Hilal Stelleri İnançları Anlatıyor
Men Tapınağı’nı çevreleyen yaklaşık 70 metre uzunluğunda ve 5 metre yüksekliğindeki kutsal duvar, Tanrı Men’e adanmış hilal biçimli adak stelleriyle kaplı. Özhanlı, bu stellerin her birinin ziyaretçilerin dileklerini, adaklarını ve inançlarını temsil ettiğini belirterek, tapınağın böyle bir adak steli kuşağıyla çevrelendiği başka bir örneğin bilinmediğini ifade ediyor.

Kazılarda bulunan Yunanca yazıtlar da dönemin inanç dünyasına ilişkin önemli bilgiler sunuyor. Yazıtların çoğu günahların affedilmesi, hastalıkların iyileştirilmesi ve kişisel dileklerle ilgili. Buna göre ziyaretçiler, Tanrı Men’den sağlık, şifa, bağışlanma ve çeşitli beklentilerde bulunuyordu.