Kayseri’deki Kültepe-Kaniş’te yürütülen Türk-Güney Kore ortak kazılarında, Helenistik Dönem’e tarihlenen mozaik döşemeli bir yapı kalıntısı ortaya çıkarıldı. Warşama Sarayı’nın doğusunda sürdürülen çalışmalarda, üst üste sıralanan dört Helenistik kültür tabakası da belirlendi.

Kültepe’de Helenistik Dönem’e ait mozaik bulundu
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kayseri’deki Kültepe-Kaniş Ören Yeri’nde 2 bin yılı aşkın geçmişe sahip mozaik döşemeli bir yapının gün yüzüne çıkarıldığını duyurdu. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Kültür Mirası İdaresine bağlı Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü arasında imzalanan mutabakat zaptı kapsamında yürütülen ortak kazılar, yerleşimin Helenistik Dönem’deki tarihine ilişkin yeni veriler ortaya koydu.

2025 yılında Warşama Sarayı’nın doğusunda başlatılan kazıların ikinci sezonunda, üst üste sıralanan dört Helenistik kültür tabakası ile mozaik döşemeli yapı kalıntıları tespit edildi. Milattan önce 323-30 yıllarını kapsayan Helenistik Dönem’e tarihlenen yapının günümüze ulaşan mozaik döşemesi, doğu-batı yönünde 163, kuzey-güney yönünde ise 165 santimetre ölçüldü.

Yapının çevresinde döşemeye ait başka parçaların da bulunması, mozaiğin özgün halinde daha geniş bir alanı kapladığına işaret ediyor. Bulgular, Kültepe’de daha önce sınırlı ölçüde araştırılan Helenistik yerleşim dokusunun anlaşılması açısından önem taşıyor.

Mozaiğin yapım tekniği araştırılıyor
Kazılarda mozaik döşemenin hazırlanışına ilişkin teknik ayrıntılar da belirlendi. Araştırmacılar, öncelikle zeminin tesviye edildiğini, ardından kırma taş ve ince topraktan oluşan bir temel hazırlandığını tespit etti. Bu temel üzerine küçük dere çakıllarından oluşan bir tabaka serildiği, döşemenin yapımında ayrıca seramik parçaları, kireç ve diğer malzemelerin kullanıldığı anlaşıldı.

Bu veriler, Helenistik Dönem’de Kültepe’de uygulanan zemin hazırlama ve döşeme tekniklerinin incelenmesine katkı sağlayacak. Mozaik kalıntısının çevresinde tespit edilen parçalar üzerinde yürütülecek araştırmaların, döşemenin ilk tasarımı ve kapladığı alan hakkında daha ayrıntılı bilgi sunması bekleniyor.

Kültepe’de ilk kez belirlenen birbirini izleyen dört Helenistik kültür tabakası da keşfin önemli sonuçları arasında bulunuyor. Her tabakadan elde edilen buluntuların mimari kalıntılarla birlikte değerlendirilmesiyle, yerleşimin bu dönemdeki kronolojisinin daha ayrıntılı biçimde ortaya konulması hedefleniyor. Böylece yapıların zaman içindeki değişimi ve farklı dönemlerdeki mekânsal kullanım biçimleri karşılaştırılabilecek.

Yaklaşık 23 bin 500 tablet UNESCO Dünya Belleği’nde
Kültepe-Kaniş, milattan önce 3. binyıldan Roma Dönemi’ne kadar uzanan yerleşim tarihiyle Anadolu’nun önemli siyasi, ekonomik ve kültürel merkezleri arasında yer alıyor. Hitit İmparatorluğu’nun yükselişinden önce Kaniş (Neşa) Krallığı’na başkentlik yapan yerleşim, Hitit kültürünün doğduğu başlıca merkezlerden biri olarak kabul ediliyor.

Yerleşimin Yukarı Şehir bölümünde kraliyet sarayları ve tapınaklar bulunurken, Aşağı Şehir’de ticaret merkezi ve yerleşim alanı niteliğindeki karum yer alıyor. Özellikle Eski Asurlu ve Anadolulu tüccarlara ilişkin buluntularıyla tanınan Kültepe’de ele geçirilen yaklaşık 23 bin 500 çivi yazılı kil tablet, UNESCO Dünya Belleği Kütüğü’ne kaydedilmiş durumda.

Kültepe, 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alındı. Buna karşın yerleşimin toplam alanının bugüne kadar yaklaşık yüzde 5’i kazılabildi. Araştırmaların büyük bölümü Tunç Çağı’na yoğunlaştığından Helenistik Dönem’e ilişkin bilgiler daha sınırlı kaldı. Yeni bulgular, bu dönemin mimari özelliklerini ve yerleşim düzenini aydınlatmak için önemli bir kaynak oluşturuyor.

Araştırmalar daha eski tabakalarda sürecek
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, Kültepe’de 78 yıllık kazı tarihinde bir ilk yaşandığını belirtti. Ersoy, Helenistik Dönem’e ait mozaik döşemeli yapının ve aynı alanda belirlenen dört kültür tabakasının Anadolu’nun az bilinen dönemlerine ışık tuttuğunu ifade etti.

Bakan Ersoy, keşfin Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü arasındaki bilimsel işbirliğinin sonucu olduğunu vurgulayarak Kazı Başkanı Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu’nu ve ortak araştırma ekibini tebrik etti.

Ortak proje kapsamında Helenistik tabakalardaki çalışmaların ardından Kaniş Krallığı’ndan Hitit Dönemi’ne uzanan daha eski tabakalarda sistematik araştırmalar yürütülmesi planlanıyor. Türk ve Güney Koreli araştırmacıların ortak kazıları ve çok disiplinli çalışmalarıyla Kültepe’nin farklı dönemlerine ilişkin bilimsel verilerin artırılması, iki ülke arasındaki kültürel miras alanındaki akademik işbirliğinin geliştirilmesi amaçlanıyor.