Yukarı Mezopotamya’nın kuzey sınırını oluşturan Amanos-Toros-Zagros dağlarının etekleri, erken yerleşik yaşamdan kentleşmeye uzanan dönüşümlere ışık tutuyor. Taş Tepeler projesinin ortaya koyduğu yeni veriler, Erken Neolitik yerleşimlerin neden ve nasıl terk edildiği sorusunu gündeme taşıyor. Kahramanmaraş’ta 9-12 Eylül 2026’da düzenlenecek çalıştayda, MÖ 7.000-4.000 yılları arasındaki yerleşimlerin çanak-çömlekleri üzerinden toplumsal değişim ve kültürel dönüşüm izleri değerlendirilecek.

Amanos-Toros-Zagros dağlarının güney etekleri, arkeoloji dünyasında Yukarı Mezopotamya olarak tanımlanan ve insanlık tarihindeki önemli dönüşümlere sahne olan coğrafyanın kuzey sınırını oluşturuyor. İlk köy yerleşimlerinin ortaya çıkışı ve kent devletlerine geçişin izlenebildiği bölge, son yıllarda Taş Tepeler projesi kapsamında yapılan kazılarda yeni bulgular sunuyor.

Erken Neolitik’ten Sonraki Döneme
Kültür ve Turizm Bakanlığının yürüttüğü Taş Tepeler projesi kapsamında Şanlıurfa’nın Harran Ovası çevresindeki tepelik alanlarda yürütülen kazılarda Göbekli Tepe, Karahantepe ve Sayburç gibi merkezlerde önemli sonuçlara ulaşılıyor. MÖ 10.000-7.000 yılları arasına tarihlenen yerleşimlerde dikkat çeken konulardan biri ise Erken Neolitik Dönem’in sonunda görülen ani terk edilme süreci.

Bu toplulukların neden yerleşimlerini bıraktığı ve nereye gittikleri soruları henüz kesin biçimde cevaplanmış değil. Yeni araştırmalar, bu dönüşümün anlaşılmasına yönelik önemli veriler sağlamayı amaçlıyor.

Kahramanmaraş’ta Bölgesel Çalıştay
09-12 Eylül 2026 tarihlerinde Kahramanmaraş’ta düzenlenmesi planlanan çalıştayda, Amanos-Toros-Kafkasya-Zagros dağlık alanlarının eteklerinde MÖ 7.000-4.000 yılları arasına tarihlenen kazısı yapılmış yerleşimlerin çanak-çömlekleri ele alınacak.

Yaklaşık 30 bilim insanının katılması planlanan etkinlikte Türkiye, Suriye, Irak, İran, Azerbaycan ve Ermenistan’daki kazılardan elde edilen bulgular karşılaştırmalı olarak tartışılacak.

Kahramanmaraş, Toros-Amanos kesişimindeki konumu ve Domuztepe Höyüğü kazılarıyla araştırmalarda öne çıkıyor. Devasa boyutları ve buluntularıyla dikkat çeken Domuztepe, Göbekli Tepe sonrasındaki gelişmelerin anlaşılmasına katkı sağlayan önemli merkezlerden biri olarak değerlendiriliyor. Kazılarda köy yaşamından kent yaşamına geçişe ilişkin bulgular da elde edildi.

Çalıştayın Bilimsel Düzenleme Kurulu’nda Domuztepe kazı heyeti başkanının yanı sıra Tell Kurdu kazı başkanı Prof. Dr. Rana Özbal ve Hollanda Arkeoloji Enstitüsü İstanbul Şube Müdürü Dr. Fokke Gerritsen yer alacak.