Düzce’de yaşayan 65 yaşındaki Melek Süreyya Tok, pamuk, keten, kenevir, ıspanak ve gül gibi bitkilerden geleneksel yöntemlerle el yapımı kağıt üretiyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı olan Tok, 2015’te ebru eğitimi sırasında tanıştığı kağıt üretimini zamanla tutkuyla sürdürdü. Bugüne kadar 150 kağıt üreten sanatçı, ebru, hat, tezhip ve katı sanatlarını doğal kağıtlarla buluşturarak gelecek kuşaklara aktarmayı hedefliyor.

Ebru Eğitimiyle Başlayan Kağıt Tutkusu
Düzce’de yaşayan Melek Süreyya Tok’un bitkilerden el yapımı kağıt üretme serüveni, 2015-2020 yılları arasında ebru sanatçısı İbrahim Sami Öztürk’ten aldığı eğitim sırasında başladı. Tok, 2020’de ebru alanında icazet aldıktan sonra evinin bir odasını kağıt üretimine ayırdı. Pamuk, keten ve kenevir gibi uzun lifli bitkileri geleneksel yöntemlerle kağıda dönüştüren Tok, ebru çalışmalarını kendi ürettiği kağıtlar üzerinde sürdürdü.

Zamanla bahçesinde yetiştirdiği ıspanak ve gül yapraklarını da üretim sürecine dahil eden Tok, bu malzemelerden elde ettiği kağıtlar üzerinde sulu ve yağlı boya teknikleriyle çalışmalar yaptı. Üretimindeki başarısı, 2022’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı unvanıyla tescillendi.

Saatler Süren Geleneksel Üretim
Bugüne kadar yaklaşık 150 el yapımı kağıt üreten Tok, talep eden sanatçılara da çalışmalarından gönderiyor. Kağıt üretiminde kimyasal madde kullanmadığını belirten Tok, bitkileri küçük parçalar halinde doğrayıp sodalı suda uzun süre kaynatıyor. Yumuşayan lifler daha sonra elle dövülerek hamur haline getiriliyor. Hamur, tekne içerisinden kasnakla çekilerek kağıda dönüştürülüyor.

Üretimin ardından nişasta, şap ve sudan hazırlanan karışımla “ahar” işlemi uygulanıyor. Geleneksel yöntemin kağıdın dayanıklılığını artırdığını belirten Tok, aharlama ve ardından yapılan mühreleme sayesinde kağıtların kurtlanma ve bozulmaya karşı korunduğunu ifade ediyor. Bu yöntemle hazırlanan kağıtların 100 yıldan fazla dayanabildiğini aktarıyor.

Geleneksel Sanatları Geleceğe Taşıma Hedefi
Tok’un amacı yalnızca kağıt üretmek değil, geleneksel Türk sanatlarının doğal malzemelerle geleceğe aktarılmasını sağlamak. Ebru, tezhip, hat ve katı gibi sanatların el yapımı kağıtlarla bütünleşerek daha uzun süre korunabileceğini belirten Tok, çocukluğundan beri sanata ilgi duyduğunu söylüyor.

2022’de aldığı unvanın kendisi için gurur kaynağı olduğunu dile getiren Tok, el yapımı kağıt alanında kişisel bir sergi açmak istediğini belirtiyor. Sanatın merakla geliştiğini vurgulayan Tok, gelecek kuşakların da geleneksel Türk sanatlarıyla ilgilenmesini amaçlıyor.