Metcezir temalı 10. Çanakkale Bienali Troya Müzesi'nde açıldı. Troya arkeolojisi, 9 katman ve seramik hafızası 15 mekânda çağdaş sanatla buluştu.

10. Çanakkale Bienali Troya’da açıldı: 5 bin yıllık katmanlar çağdaş sanatla buluştu

10. Çanakkale Bienali, 10 Ekim’de Troya Müzesi’nde geniş katılımla açıldı. Çanakkale Bienali İnisiyatifi’nin (CABININ) kuruluşunun 20. yılına denk gelen “Metcezir // Ebb & Flow” başlıklı edisyon, su ve toprağın ilişkisini kıyı ekolojileri, seramik üretimi ve kültürel hafıza üzerinden ele alıyor.

Kent merkezinden Troya, Yukarı Tartışık, Adatepe ve Küçükkuyu’ya yayılan 15 mekânda 60’tan fazla sanatçının yer aldığı programda, ilk kez sunulan “Özel Odak: Seramik” bölümü de bulunuyor. Ana sergiler 20 Kasım’a kadar, söyleşi, panel, çocuk ve yetişkin atölyeleri, konser ve film gösterimleri 27 Kasım’a dek sürecek.

ÖNE ÇIKANLAR:

Açılış, UNESCO Dünya Mirası Troya Örenyeri’nin yanındaki Troya Müzesi’nde yapıldı Bienalin kalbi arkeoloji-seramik hattı: 9 yerleşim katmanı sanata ilham verdi Korfmann Kütüphanesi ve Bienal Parkı’nda Troya buluntularından üretilen işler var 15 mekân: Troya Müzesi, Mavi Ev, MAHAL, DemirHAN, Balıkhane, ASTİM, ORMOS, İda Blue Troya Müzesi: 5 bin yıllık arkeolojiyle çağdaş seramiğin buluşması

Açılışa ev sahipliği yapan Troya Müzesi tercihi tesadüf değil. MÖ 3000’den Roma dönemine kadar üst üste kurulmuş 9 antik kenti barındıran Troya, Homeros’un İlyada’sına sahne olan Troya VI-VII katmanlarıyla dünya arkeolojisinin simgesi. 2018’de açılan ve Troya ile Troas kazılarından çıkarılan binlerce eseri barındıran müze, bienalde ilk kez sunulan “Özel Odak: Seramik” bölümünün de merkezi oldu.

Yasemin Ülgen’in kurguladığı seçki, Çanakkale’nin seramik mirasını farklı kuşakların deneysel üretimleriyle birlikte okumaya açıyor. Müzede A. Serkan Aka, Ayça Telgeren, Aylin Zaptçıoğlu, Burçak Bingöl, Canan Bozbağ, Edward Burtynsky & Alkan Avcıoğlu, Elif Uras, Füreya Koral, Lara Ögel, Melike Abasıyanık Kurtiç, Meral Değer, Merve Mepa, Nermin Kura, Oddviz, SEDNA, SENA, Tardu Kuman, Uğur Cinel, Volkan Aslan, Yaren Yıldız ve Yasemin Özcan’ın yapıtları bulunuyor.

Böylece müzenin alt katlarında sergilenen 5 bin yıllık çanak-çömlek, pişmiş toprak kaplar ve terakota figürinler ile üst katlardaki çağdaş seramikler arasında doğrudan bir hafıza köprüsü kuruluyor. Açılışta konuşan Kaleseramik Operasyonlardan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Süleyman Soysal da bu bağı vurguladı: Troya Müzesi’nin arkeolojik mirasıyla çağdaş sanatın yan yana gelmesi, geçmiş ile bugün arasında kurulan bağın en güçlü ifadesi.

Troya’nın 9 katmanından kamusal sanata: Bienal Parkı’nda kalıcı eser

Arkeolojinin kente taşan en somut örneği Köprübaşı’ndaki Çanakkale Bienali Parkı’nda. İngiliz sanatçı Kay Aplin’in kente özgü kamusal yapıtı, Troya’nın dokuz yerleşim katmanından esinlenen dokuz karo deseninden oluşuyor.

Eserin seramikleri Çan’da üretildi. Bu yönüyle çalışma, hem stratigrafiyi – arkeolojik tabakalanmayı – hem de Çanakkale’nin yaşayan seramik üretim geleneğini bir araya getiriyor. Yapıtın bienalin ardından kentte kalıcı olarak bırakılması planlanıyor. Geçen hafta meydana yerleştirilen çalışma, Troya katmanlarının gündelik kent yaşamına taşınmış hali olarak şimdiden ilgi görüyor.

Korfmann Kütüphanesi’nde arkeolojik hafızanın izleri

Bienalin kent merkezindeki en güçlü arkeoloji durağı Troia Vakfı M. Osman Korfmann Kütüphanesi. Geçmişte okul ve tütün deposu olarak kullanılan yapı, adını 1988-2005 arasında Troya kazılarını yöneten Prof. Manfred Osman Korfmann’dan alıyor ve Troya-Troas arkeolojisine ilişkin Türkiye’nin en önemli bilimsel birikimlerinden birini barındırıyor.

Galeri mekânında Alex Long Yuan, Burcu Erden, Ece Kibaroğlu, Eymen Aktel, Funda Susamoğlu ve Murat Yıldız’ın işleri sergileniyor. Seramik ağırlıklı seçki, kütüphanenin araştırma kimliğiyle doğrudan ilişki kuruyor:

Funda Susamoğlu’nun “Horoz Taşıyan Çocuk” çalışması, Troya Müzesi’ndeki bir terakota figürden hareket ediyor. Eymen Aktel’in kerpiç üretimi, Troya’nın kerpiç mimari buluntularını bölgedeki köy yapı geleneğiyle birlikte ele alıyor.

Kütüphane, bienalin açılış günü Babafonik’in “Gelgit Rüyası” müzik performansına da ev sahipliği yaptı.

Özel Odak Seramik: Terakotadan Çan seramiğine uzanan hafıza

Bienalin bu yılki kavramsal omurgasını seramik oluşturuyor. Küratoryal çerçeve, toprağın iki halini birleştiriyor: Arkeolojik kap olarak toprak ve sanatsal malzeme olarak toprak.

Bu hat kentin farklı noktalarında izlenebiliyor:

Mavi Ev’de Ebru Nalan Sülün küratörlüğündeki seramik ve cam seçkisinde Derya Geylani, Gülden Ataman ve Kemal Tizgöl yer alıyor. Gülden Ataman’ın seramik müzik aletlerine, bu aletlerin Çanakkaleli müzisyenler tarafından çalındığı video eşlik ediyor.

DemirHAN’da Evren Karayel Gökkaya, Gülfidan Özmen, Halil Yoleri, Mesut Öztürk, Mustafa Tunçalp ve Ozan Atalan’ın işleri su, toprak, hafıza ve zaman ilişkilerine odaklanıyor. Mesut Öztürk’ün Çanakkale’de karşılaştığı seramik parçaları ve ateş tuğlalarından ürettiği yeni çalışmalar, kentin endüstriyel seramik atığına arkeolojik gözle bakıyor.

MAHAL’de Ece Kibaroğlu, Eda Çekil, Gözde Mimiko Türkkan, Hyeseung Lee, Johannes Vogl, Meliha Coşkun ve Sunbin Lim yer alıyor. Vogl’un “Yaz Yağmuru – Anıların Kokusu” projesi Ege toprağı ve bitkilerinden hareket ediyor.

Yirmi yıllık hayal onuncu edisyonda: Açılıştan mesajlar

Troya Müzesi’ndeki açılışa sanatçılar, kültür-sanat dünyasından konuklar, kamu kurumları ve üniversite temsilcileri ile bienalin destekçileri katıldı. 2008’den bu yana süren yolculuğun onuncu edisyonu için bir araya gelen konuşmacılar, sürekliliğe dikkat çekti.

Çanakkale Valisi Doç. Dr. Ömer Toraman, kente yerleşen ve atölye kuran sanatçıların birikime katkısını vurguladı. Çanakkale Belediye Başkanı Muharrem Erkek, “Bir kentte kültür ve sanat varsa o kent çok iyi yolda demektir, özgür demektir” dedi.

Bienalin kurucu direktörü Seyhan Boztepe, “Çanakkale’ye bienal çok yakıştı. Yirmi yılı aşkın süre önce kurulan hayalin onuncu edisyona ulaşmasından mutluyuz” diye konuştu. Yönetici küratör Deniz Erbaş ise büyük kentler dışında bienal sürdürmenin yerel kurumlar, üniversite, sivil toplum ve sanatçılar arasındaki dayanışmaya dayandığını vurguladı.

Ana destekçilerden Dardanel Yönetim Kurulu Başkanı Niyazi Önen, “Çanakkale’de doğduk, Çanakkale’de büyüdük” sözleriyle kente karşı sorumluluğun parçası olarak sanata destek verdiklerini söyledi. 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu Genel Müdürü Mustafa Tanrıverdi ise “Sanat ruhun ilacı, sanatçı da ruhun doktoru” ifadelerini kullandı.

15 mekânda Metcezir: Troya’dan Küçükkuyu’ya bienal haritası

“Metcezir // Ebb & Flow” rotası arkeolojik çekirdekten kırsala uzanıyor:

Balıkhane: Deniz ekosistemlerinden arkeolojiye uzanan seçkide Adina Mocanu, Andreas Treske, Annika Boll, Carmen Bouyer, Dilara Akay, Fulya Çetin ve diğerleri. Bouyer’nin “Deltadan Deltaya” projesi Gediz ile Rhône deltaları arasında bağ kuruyor. ASTİM: Sanayi sitesindeki sanatçı atölyeleri sergiye açıldı. Helin Boztepe Studio’da A. Serkan Aka ve Gözde Mimiko Türkkan, Süleyman Yılmaz Studio’da Manfred Heinze izlenebilir. Yukarı Tartışık ORMOS: Ayvacık’taki kırsal durakta Can Altay, Renée Levi ve Stijn Ank. Adatepe Zeytinyağı Müzesi: Eski sabunhanede Andreas Treske ve Fulya Çetin. İda Blue: Restore taş evlerde Dilara Akay, Hakan Yılmaz ve Meliha Coşkun. StudioMAHAL: Hakan Yılmaz’ın çalışması, ekim-kasım boyunca piyano performansları ve sanat sohbetleriyle.

Program kapsamında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü iş birliğiyle “Kültür-Sanat Ekosistemi ve Akademi İlişkisi” paneli ve “Müzeler, Kentler, Olanaklar ve Gereklilikler” çalıştayı da düzenlenecek.

Troya’nın katmanlarından Çan’ın fırınlarına uzanan 10. Çanakkale Bienali, arkeolojiyi bir dekor değil, yaşayan bir malzeme ve hafıza olarak ele almasıyla bu yılki edisyonlar arasında ayrışıyor.

Düzenleyenler:

Seyhan Boztepe, CABININ – Çanakkale Bienali İnisiyatifi, Troya Kültür Derneği

Bienal Kurulu:

Deniz Erbaş, Ebru Nalan Sülün, Gu Zhenqing, Halil Yoleri, Loukia Thomopoulou, Rüstem Aslan, Seyhan Boztepe, Vince Briffa, Yasemin Ülgen

Destek ve iş birliği yapan kurumlar:

Ana destekçiler: Dardanel, Kale Grubu, Kale Tasarım ve Sanat Merkezi (KTSM).

İş birliği: Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Çanakkale Belediyesi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.

Yerel paydaşlar: Troya Kazı Başkanlığı, ÇATKAV, Troia Vakfı.

Kurumsal destekçi: 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu.

Yeni üretimlere katkı sağlayanlar: Institut français Türkiye, Goethe-Institut, Tarabya Kültür Akademisi, Hollanda Konsolosluğu, SAHA Derneği, ClubHouse, Dereli Art, ORMOS.

Katılımcı sanatçılar:

A. Serkan Aka, Adina Mocanu, Alex Long Yuan, Andreas Treske, Annika Boll, Ayça Telgeren, Aylin Zaptçıoğlu, Burçak Bingöl, Burcu Erden, Can Altay, Canan Bozbağ, Carmen Bouyer, Derya Geylani, Dilara Akay, Ece Kibaroğlu, Eda Çekil, Edward Burtynsky & Alkan Avcıoğlu, Elif Uras, Evren Karayel Gökkaya, Eymen Aktel, Fulya Çetin, Funda Susamoğlu, Füreya Koral, Gerrit Frohne-Brinkmann, Gizem Boyacıoğlu, Gökçe Kınay, Gözde Mimiko Türkkan, Gülden Ataman, Gülfidan Özmen, Hakan Yılmaz, Halil Yoleri, Hyeseung Lee, İlhan Sayın, Johannes Vogl, Kay Aplin, Kemal Tizgöl, Lara Ögel, Laurent Lacotte, Leyla Pekmen, Manfred Heinze, Meliha Coşkun, Melike Abasıyanık Kurtiç, Mark Verkerk, Meral Değer, Merve Mepa, Mesut Öztürk, Murat Yıldız, Mustafa Tunçalp, Nermin Kura, Oddviz, Ozan Atalan, Öznur Işır, Renée Levi, SENA, SEDNA, Serdar Yılmaz, Stijn Ank, Süleyman Yılmaz, Sunbin Lim, Tardu Kuman, Uğur Cinel, Volkan Aslan, Yaren Yıldız, Yasemin Özcan

www.canakkalebienali.com