Amsterdamlı Van Eeghen ailesi 3 yüzyıl boyunca koruduğu çizim defterini 20 yıl önce, Rijksmuseum müzesine bağışlamaya karar verince, defterdeki çizimlerin zamanında çok ünlü olan ancak günümüze sadece bir kaç tablosu ulaşabilen ressam Rombout Uylenburgh olduğu anlaşıldı. Rijksmuseum müzesi 19 Ağustos - 29 Kasım tarihleri ​​arasında Van Eeghen'in eskiz defteriyle ilgili özel bir sunumu ziyretçilerine sunacak.

17. yüzyıldan kalma 30 çizimlik nadir eskiz defteri Rijksmuseum'da

Hollanda'nın başkenti Amsterdam'daki Rijksmuseum, bir süre önce koleksiyonuna kattığı 17. yüzyıldan kalma ve 30 çizim içeren bir eskiz defterini ziyatçilerin görüşüne açtı.

Defterdeki çizimlerin bir bölümü, döneminde tanınan ancak ölümünün ardından sanat tarihindeki görünürlüğü büyük ölçüde azalan Frizyalı ressam Rombout Uylenburgh'e atfediliyor.

"Van Eeghen eskiz defteri" olarak bilinen eser, adını yaklaşık üç yüzyıl boyunca defteri elinde bulunduran Amsterdamlı tüccar Van Eeghen ailesinden alıyor.

Rijksmuseum, sanatçıların 17. yüzyıldan kalma eskiz defterlerinin günümüze bütün halinde ulaşmasının oldukça nadir olduğunu belirtiyor. Dönemin eskiz defterlerinde yer alan çizimlerin çoğu zaman tek tek satılmak üzere sayfalardan çıkarılması ya da zaman içerisinde kaybolması nedeniyle, bir sanatçının çalışma defterinin bütünlüğünü koruması sanat tarihi açısından ayrıca önem taşıyor. (Rijksmuseum.nl)

Defter 3 asırdır aile tarafından korunuyordu

Van Eeghen eskiz defterinde 30 çizim bulunuyor. Bunların bir bölümü mavi kağıt üzerine yapılmış.

Defterin uzun süre özel bir koleksiyonda tutulması, çizimlerin ışığa maruz kalmasını sınırlayarak renklerin günümüze kadar korunmasına katkı sağladı. Böylece eser yalnızca çizimlerin sanatsal özellikleri bakımından değil, kullanılan kağıt ve teknikler açısından da 17. yüzyıl sanat üretimine ilişkin bir belge niteliği taşıyor.

Defterin günümüzdeki önemi, tek tek çizimlerden çok, bu çalışmaların aynı sanatçının çalışma ortamı içinde bir arada bulunmasından kaynaklanıyor. Bir eskiz defteri, sanatçının tamamlanmış eserlerinden farklı olarak fikirlerini geliştirme, figürleri çalışma ve kompozisyon denemeleri yapma sürecine ilişkin doğrudan izler taşıyabiliyor.

Ressam Uylenburgh'un eserleri 20. yüzyılda yeniden tanındı

Rombout Uylenburgh, 1580'de Friesland'da doğdu. Ailesinin Krakow'a göç etmesinin ardından yaşamının büyük bölümünü Polonya'da geçiren sanatçı, burada dönemin Polonya kralı III. Sigismund Vasa'nın saray ressamı oldu.

Uylenburgh daha sonra Baltık kıyısındaki önemli liman kentlerinden Danzig'de sanat kariyerini sürdürdü ve döneminde başarılı bir ressam olarak tanındı.

Ancak sanatçının ölümünden sonra adı zamanla sanat tarihindeki görünürlüğünü kaybetti. Uylenburgh'un 1627 veya 1628'deki ölümünün ardından eserlerinin önemli bir bölümü kayboldu veya başka sanatçılara atfedildi.

Eskiz defteri 1935'te yeniden ortaya çıktığında Uylenburgh'a ait olduğu düşünülen yalnızca iki çizim ile az sayıda tablonun bilindiği belirtiliyordu.

Defterdeki çizimlerin Uylenburgh'a atfedilmesi ise çok daha sonra gerçekleşti. 2013'te defterin sahibi, çizimlerin Rijksmuseum koleksiyonunda bulunan ve sanatçıya ait olduğu bilinen bir eserle benzerliğini fark etti. Bu karşılaştırmanın ardından defterdeki çalışmaların Uylenburgh'a ait olabileceği değerlendirmesi gündeme geldi.

Defter, Rembrandt'a uzanan aile bağını da taşıyor

Van Eeghen eskiz defterinin hikayesini daha da ilginç hale getiren unsurlardan biri, Rombout Uylenburgh'un kardeşi Hendrik Uylenburgh.

Hendrik, Hollanda Cumhuriyeti'ne dönerek Amsterdam'a yerleşti ve 1625'e gelindiğinde Rembrandt'ın başlıca sanat simsarı haline geldi. Hendrik Uylenburgh'un, ressamı kuzeni Saskia van Uylenburgh ile tanıştırdığı kabul ediliyor.

Rembrandt ile Saskia 1633'te evlendi.

Rijksmuseum kayıtlarında da Saskia'nın, Rembrandt'ın Amsterdam'daki kariyerinin ilk döneminde önemli rol oynayan sanat simsarı Hendrik Uylenburgh'un yeğeni olduğu belirtiliyor. (Rijksmuseum.nl)

Dolayısıyla Van Eeghen eskiz defteri, yalnızca unutulmuş bir ressamın çalışmalarını yeniden görünür hale getiren bir sanat eseri topluluğu değil, Hollanda sanatının 17. yüzyıldaki üretim ve dolaşım ağlarını anlamaya yardımcı olabilecek bir belge olarak da değerlendirilebilir.

Rijksmuseum'da ilk kez sergilenecek

Yaklaşık üç yüzyıl boyunca Van Eeghen ailesinin koleksiyonunda korunan eskiz defteri, Rijksmuseum'da 19 Ağustos-29 Kasım tarihleri arasında ziyaretçilerin karşısına çıkacak.

Sergi, özellikle bir sanatçının tamamlanmış tablolarından farklı olarak çalışma sürecini belgeleyen eskizlerin sanat tarihi araştırmaları açısından taşıdığı önemi de görünür kılıyor.

Bir zamanlar tek tek sayfalara ayrılarak kaybolma ihtimali bulunan çizimlerin aynı defter içerisinde korunmuş olması, eseri 17. yüzyıl sanatından günümüze ulaşan nadir bütünlüklü çalışma defterlerinden biri haline getiriyor.

Bu yönüyle Van Eeghen eskiz defteri, yalnızca yeniden keşfedilen 30 çizimden ibaret değil; bir sanatçının üretim pratiğini, dönemin sanat çevrelerini ve Amsterdam'a uzanan Uylenburgh ailesinin sanat dünyasındaki bağlantılarını aynı fiziksel nesne üzerinde bir araya getiren bir kültürel miras belgesi niteliği taşıyor.

Kaynak: Rijksmuseum, Amsterdam. Rijksmuseum – Van Eeghen eskiz defteri