Siirt’in Tillo ilçesinde düzenlenen “Tillo Güneş Hadisesi” söyleşisi, bilimsel miras ile tasavvufi düşüncenin kesiştiği özgün bir kültürel olguyu yeniden gündeme taşıdı. 18. yüzyılda geliştirilen ışık düzeneğinin astronomik hassasiyeti ve sembolik anlamı, hem akademik çevreler hem de ziyaretçiler açısından dikkat çekici bir miras olarak değerlendiriliyor; etkinlik, bu eşsiz fenomenin korunmasına yönelik farkındalığı artırıyor.

Bilim ve Maneviyatın Ortak Mirası
Siirt’in Tillo ilçesinde gerçekleştirilen söyleşi, İbrahim Hakkı ile hocası İsmail Fakirullah arasındaki derin bağın somut bir yansıması olan “Güneş Hadisesi”ni çok boyutlu bir perspektifle ele aldı. Etkinlik, yerel yönetimlerin ve kültür kurumlarının iş birliğiyle düzenlenirken, katılımcılar hem tarihsel hem de bilimsel açıdan önemli bir mirasın yeniden değerlendirilmesine katkı sundu.

Başkent Üniversitesi’nden emekli Prof. Dr. Cengiz Işık, söz konusu düzenekle yalnızca bir astronomi uygulamasının değil, aynı zamanda güçlü bir vefa ve bağlılık duygusunun ifade edildiğini vurguladı. Bu yönüyle hadise, bilimsel bilgi ile tasavvufi düşüncenin nadir kesişim noktalarından biri olarak öne çıkıyor.

Ekinoksların Işığında Bir Astronomi Harikası
yüzyılda geliştirilen sistem, güneşin ekvatora dik geldiği ekinoks günlerinde (21 Mart ve 23 Eylül) çalışacak şekilde tasarlandı. Botan Vadisi’nden doğan güneş ışınları, özel olarak konumlandırılmış bir duvar açıklığından geçerek kuledeki yansıtıcıya çarpıyor ve ardından türbe içine yönlendirilerek İsmail Fakirullah’ın kabrinin başucunu aydınlatıyor.

Bu düzenek, dönemin bilimsel bilgi birikiminin ileri düzeyde kullanıldığını gösterirken, aynı zamanda doğa olaylarının estetik ve sembolik bir anlatıma dönüştürüldüğünü ortaya koyuyor. Ancak 1960’lı yıllarda yapılan hatalı bir restorasyon, sistemin işlevini kaybetmesine neden oldu.

Restorasyon ve Kültürel Süreklilik
2011 yılında farklı üniversitelerden bilim insanlarının katılımıyla gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda sistem yeniden işler hale getirildi. Bu süreçte koordinatörlük görevini üstlenen Prof. Dr. Cengiz Işık’ın katkıları, bilimsel mirasın korunması açısından kritik bir rol oynadı.

Günümüzde Tillo Güneş Hadisesi, hem yerli hem de yabancı ziyaretçilerin ilgisini çeken önemli bir kültürel etkinlik olarak yeniden canlanmış durumda. Her yıl ekinoks dönemlerinde gerçekleşen bu olay, bölge turizmine katkı sağlarken, aynı zamanda Anadolu’nun bilimsel ve tasavvufi mirasının görünürlüğünü artırıyor.

Kaynak: Fecri Barlık aa