Ege’nin tarihsel katmanları arasında öne çıkan Rodos’taki Hafız Ahmed Ağa Kütüphanesi, Osmanlı dönemine ait nadir yazma eserleri ve yürütülen dijitalleşme çalışmalarıyla yeniden gündemde. 18. yüzyıldan günümüze uzanan koleksiyon, İslami ilimlerden astronomiye kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Özellikle korunarak günümüze ulaşan el yazması Kur’an-ı Kerim, kütüphanenin uluslararası düzeyde önemini artıran en dikkat çekici eserler arasında yer alıyor.

Osmanlı’dan Günümüze Uzanan Bir Bilgi Hazinesi
Hafız Ahmed Ağa Kütüphanesi, 1793 yılında Hafız Ahmed Ağa tarafından kurulan vakıf aracılığıyla hizmete açıldı. İlk etapta 828 yazma eserden oluşan koleksiyon, zamanla bağışlar ve Osmanlı kurumlarının katkılarıyla genişleyerek yaklaşık 1200 ek eserle zenginleşti.

Bugün envanter kayıtlarına göre 1265 yazma eseri barındıran kütüphane, Osmanlıca, Arapça ve Farsça kaleme alınmış metinleriyle dikkat çekiyor. Tarih, fıkıh, hadis, tasavvuf, tıp ve astronomi gibi farklı disiplinleri kapsayan koleksiyon, Osmanlı entelektüel dünyasının çok yönlü yapısını gözler önüne seriyor.

Dijitalleşme ve Koruma Çalışmaları
Kütüphanede kataloglama faaliyetleri erken dönemde başlamış, 1795 yılında kapsamlı bir katalog hazırlanmıştır. 20. yüzyılda yapılan yeni envanter çalışmaları ve özellikle 1997-2001 yılları arasında gerçekleştirilen bilimsel kayıtlar, koleksiyonun uluslararası araştırmalara açılmasını sağlamıştır.

2008-2010 yılları arasında yürütülen dijitalleştirme projeleri sayesinde eserlerin önemli bir bölümü dijital ortama aktarılmış, böylece hem korunmaları hem de erişilebilirlikleri artırılmıştır. 1963’ten itibaren müze niteliği kazanan kütüphane, günümüzde daha çok kültürel miras ve araştırma merkezi olarak değerlendirilmektedir.

Koleksiyonun en çarpıcı parçası ise 1401’de yazımına başlanıp 1454’te tamamlanan el yazması Kur’an-ı Kerim’dir. Bir dönem çalındıktan sonra uluslararası girişimlerle geri getirilen bu eser, bugün özel güvenlik önlemleri altında saklanarak kütüphanenin simge değeri haline gelmiştir.

Kaynak: Ayhan Mehmet aa