Trabzon’un Ortahisar ilçesinde yer alan ve Komnenoslar dönemine tarihlenen Kızlar Manastırı, 2025 yılında 25 bini aşkın ziyaretçi ağırlayarak kültür turizmi ile çağdaş sanat etkinliklerini bir araya getiren önemli bir merkez haline geldi. Restorasyonu tamamlanan yapı, tarihsel kimliğini koruyarak sergi, konser ve performanslara ev sahipliği yapmasıyla sürdürülebilir kültürel miras yönetimine örnek oluşturuyor.

Tarihsel Arka Plan ve Mimari Özellikler
Trabzon’un Boztepe Mahallesi’nde, kente hâkim bir konumda yer alan Kızlar Manastırı, iki teras üzerine kurulu yapısı ve yüksek koruma duvarlarıyla dikkat çekiyor. Kuruluşunun 13. yüzyılda, Trabzon İmparatorluğu hükümdarlarından III. Alexios dönemine uzandığı tahmin edilen manastır, farklı dönemlerde onarımlar geçirerek 19. yüzyılda bugünkü mimari karakterini kazanmıştır. Yapı kompleksinde güney bölümde yer alan ve “kutsal su” kaynağını barındıran kaya kilisesi, girişteki şapel ve keşiş hücreleri öne çıkan unsurlar arasındadır. Kaya kilisesindeki kitabelerde III. Alexios’un eşi Theodora ile annesi Eirene’nin portrelerinin yer alması, manastırın sarayla olan tarihsel bağlarını belgelemektedir.

Restorasyon Süreci ve İşlevsel Dönüşüm
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Trabzon Büyükşehir Belediyesi iş birliğinde yürütülen restorasyon ve renovasyon çalışmaları Eylül 2021’de tamamlanmış, böylece manastırın özgün mimari dokusu gün yüzüne çıkarılmıştır. Bu süreçte yapı yalnızca korunmakla kalmamış, aynı zamanda çağdaş kullanım olanaklarına uygun biçimde yeniden işlevlendirilmiştir. Tarihi mekân; sanat galerileri, performans alanları ve özel çekimlere uygun sahnelerle donatılarak kültürel üretimin aktif bir parçası hâline getirilmiştir. Bu yaklaşım, kültürel miras alanlarının pasif sergileme mekânları olmaktan çıkarılıp yaşayan kültür alanlarına dönüştürülmesi açısından dikkat çekici bir örnek sunmaktadır.

Kültür Turizmi ve Sanatsal Etkinliklerin Merkezi
Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç, Kızlar Manastırı’nın 2025 yılında 25 bin 376 ziyaretçiyi ağırladığını belirterek, yapının bölgenin önde gelen turizm destinasyonlarından biri hâline geldiğini vurgulamıştır. Manastırın, ulusal ve uluslararası sanatsal organizasyonlara ev sahipliği yapabilen güçlü bir mekânsal potansiyele sahip olduğunu ifade eden Genç, hedeflerinin ziyaretçi sayısını artırmanın yanı sıra etkinlik çeşitliliğini genişletmek olduğunu dile getirmiştir. Sergiler, konserler ve özel kültür-sanat programlarıyla manastırın, Trabzon’un kültürel yaşamında kalıcı bir rol üstlenmesi amaçlanmaktadır.

Meltem Yılmaz Karakurum aa