Doğu Karadeniz’in en etkileyici savunma yapılarından biri olan Zil Kale, doğal peyzajla bütünleşen konumu ve artan ziyaretçi sayısıyla kültür turizminin öne çıkan destinasyonları arasında yer alıyor. Rize’nin Çamlıhemşin ilçesinde bulunan kale, 2025 yılında 181 bini aşkın ziyaretçi ağırlarken, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınmasına yönelik çalışmalarla uluslararası görünürlüğünü artırmayı hedefliyor.

Doğal Peyzaj İçinde Ortaçağ Savunma Mimarisi
Rize’nin Çamlıhemşin ilçesinde, Çat Vadisi’nde yer alan ve 1. derece arkeolojik sit alanı statüsüne sahip Zil Kale, sarp bir kaya kütlesi üzerine inşa edilmiş konumuyla Karadeniz savunma mimarisinin en görkemli örnekleri arasında gösterilmektedir. Kaynaklara göre 14. ya da 15. yüzyılda inşa edilen kale, 1800’lü yılların sonuna kadar aktif olarak kullanılmıştır. Sekiz burç ve bir gözetleme kulesinden oluşan yapı, deniz seviyesinden yaklaşık 750 metre, dere yatağından ise 100 metre yükseklikte yer almakta; bu konumuyla stratejik bir geçidi denetleyen savunma noktası işlevi görmüştür.

Zil Kale, yalnızca mimari özellikleriyle değil, Kaçkar Dağları’nın etkileyici doğasıyla kurduğu görsel ve mekânsal ilişki sayesinde de ziyaretçilerine tarih ve doğayı bir arada deneyimleme olanağı sunmaktadır. Rize merkezine yaklaşık 1,5 saatlik mesafede bulunan kale, her mevsim yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir.

Artan Ziyaretçi Sayıları ve UNESCO Hedefi
Rize İl Kültür ve Turizm Müdürü Alper Avluk, Zil Kale’nin ziyaretçi sayısının her yıl düzenli olarak arttığını belirterek, 2025 yılında kaleyi 181 bin 446 kişinin gezdiğini ve bir önceki yıla göre yüzde 15–20 oranında artış yaşandığını ifade etmiştir. Bu artışta doğa sporları ve spor turizmine yönelik etkinliklerin önemli bir rol oynadığı vurgulanmaktadır.

Ziyaretçi profilinin ağırlıklı olarak yerli turistlerden oluştuğunu belirten Avluk, Orta Doğu ülkelerinden gelen ziyaretçilerin yanı sıra son dönemde düzenlenen uluslararası organizasyonlar sayesinde Avrupa’dan gelen turist sayısında da artış gözlemlendiğini aktarmıştır.

Zil Kale’nin UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınması için çalışmaların sürdüğünü ifade eden Avluk, bu sürecin yalnızca kale için değil, bölgedeki tarihi kemer köprüleri de kapsayacak şekilde planlandığını belirtmiştir. UNESCO etiketiyle birlikte yapının marka değerinin ve uluslararası bilinirliğinin artması, sürdürülebilir turizm açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.

Ayfer Koçal aa