Van’da yaşayan ve 2023’te “Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı” unvanı alan Necmiye Tekin, geleneksel keçe sanatını atölyesinde genç kuşaklara aktarıyor. Doğal yün, su ve sabunla sürdürülen üretim pratiği; Urartu, Selçuklu ve Osmanlı motifleriyle tarihsel bir süreklilik kuruyor. Tekin’in çalışmaları, sürdürülebilir üretim ve kültürel mirasın yerelde yeniden inşası açısından dikkat çekici bir model sunuyor.

Somut Olmayan Kültürel Mirasın Yerel Taşıyıcısı
Van’ın İpekyolu ilçesinde faaliyet gösteren 53 yaşındaki Necmiye Tekin, keçe sanatını hem üretim hem de eğitim ekseninde sürdüren isimler arasında öne çıkıyor. 2023 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen sınavda başarı göstererek “Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı” unvanını alan Tekin, geleneksel el sanatlarının kurumsal ölçekte tanınan temsilcilerinden biri oldu. Kültürel Miras ve Turizm Bölümü mezunu olan sanatçı, uzun yıllar eğitmenlik yaptıktan sonra 2024’te Van’da açtığı atölyede üretim faaliyetlerini yoğunlaştırdı.

Keçe sanatına ilgisi, gençlik yıllarında evlerde koyun yününden üretilen yaygı, çanta ve şapkalardan esinlenerek başladı. Ankara ve İstanbul’da aldığı mesleki eğitimlerle teknik bilgisini derinleştiren Tekin, üretim pratiğini akademik altyapıyla buluşturarak disiplinli bir çalışma modeli geliştirdi.

Doğa Dostu Üretim ve Malzeme Bilgisi
Tekin’e göre keçe, “atkısı ve çözgüsü olmayan en eski tekstil ürünü” olarak insanlık tarihiyle eş zamanlı bir üretim biçimini temsil ediyor. Doğal yün, su ve sabun kullanılarak kimyasal katkı olmaksızın elde edilen keçe; sürdürülebilir ve çevre dostu niteliğiyle güncel tasarım tartışmalarında da önem kazanıyor.
Atölyede hem yerel hem de ithal yün kullandıklarını belirten Tekin, yüksek mikron değerine sahip yerel yünü yaygı, çadır, çizme ve kalın kumaş üretiminde; düşük mikronlu ithal yünü ise şal, şapka, elbise ve aksesuar gibi daha narin ürünlerde tercih ediyor. Bu teknik ayrım, malzeme bilgisi ile estetik tercihin birleştiği bir üretim anlayışını ortaya koyuyor.

Motiflerde Tarihsel Süreklilik ve Eğitim Boyutu
Tekin’in keçe tablolarında Urartu, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait motifler öne çıkıyor. Bu yaklaşım, keçe sanatını yalnızca bir zanaat değil, tarihsel hafızayı taşıyan görsel bir anlatı aracı haline getiriyor. Sanatçı, özellikle Van minyatürleri üzerine çalışırken dönemin atmosferini yeniden deneyimlediğini ifade ediyor.
Atölyede haftada üç gün eğitim alan lise öğrencileri, üretim sürecinin her aşamasına katılarak hem teknik beceri hem de kültürel bilinç kazanıyor. Öğrencilerden Elvin Borak’ın ifadeleri, bu sürecin yalnızca mesleki değil, duygusal ve deneyimsel bir öğrenme alanı sunduğunu gösteriyor.
Necmiye Tekin’in çalışmaları, yerel ölçekte sürdürülen geleneksel üretimin, kültürel miras politikaları ve sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarıyla kesiştiği örnek bir model olarak değerlendirilebilir.

Kaynak: Orhan Sağlam aa