Muğla’nın Seydikemer ilçesinde yaşayan Orhan Çınar, 37 yıldır yalnızca 5 metrekarelik atölyesinde bağlama ve cura üreterek Anadolu’nun geleneksel müzik mirasını yaşatıyor. Ustalık eğitimini büyük ölçüde kendi çabalarıyla edinen Çınar, el işçiliğine dayalı üretim anlayışıyla seri üretime alternatif bir zanaat pratiği sürdürüyor. Doğal ağaç türleriyle hazırladığı enstrümanlar, özgün tınılarıyla dikkat çekerken kültürel süreklilik açısından önemli bir örnek oluşturuyor.

Yerel Zanaatten Kültürel Miras Pratiğine
Muğla’nın Seydikemer ilçesine bağlı Yayla Ceylan Mahallesi’nde yaşayan 61 yaşındaki Orhan Çınar, bağlama ve cura yapımına olan tutkusunu yaklaşık 37 yıldır sürdürüyor. Küçük yaşlarda dayısının kırık bir bağlamasını onarma isteğiyle başlayan bu serüven, zamanla kişisel bir ustalık pratiğine dönüşmüş durumda. Resmî bir çıraklık sürecinden geçmeyen Çınar, 1988 yılında ilk bağlamasını üreterek kendi zanaat yolculuğunu fiilen başlattı.

Kısıtlı Mekânda Ustalık ve El İşçiliği
Çınar, uzun yıllar farklı bir meslekte çalışırken boş zamanlarını kendi imkânlarıyla kurduğu atölyede değerlendirdi. Emekliliğinin ardından üretimini daha düzenli hâle getiren usta, yalnızca 5 metrekarelik atölyesinde uzun sap, divan bağlama, üç telli ve dört telli cura gibi çeşitli enstrümanlar üretiyor. Çekiç, keser ve tokmak gibi temel el aletleriyle oyma tekniğini kullanan Çınar, üretim sürecinde seri imalat yerine sabır ve bireysel emeği esas alıyor. Bu yaklaşım, el yapımı enstrümanların hem estetik hem de akustik değerini güçlendiriyor.

Malzeme Seçimi ve Ses Estetiği
Usta yapımcı, enstrüman üretiminde özellikle dut, ardıç ve ceviz ağacını tercih ediyor. Bu ağaç türlerinin hem dayanıklılık hem de ses karakteri açısından belirleyici olduğunu vurgulayan Çınar, ahşabın kokusu ve dokusunun üretim sürecinin ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade ediyor. Kendi ürettiği bağlamaların çoğunu ticari amaçla değil, kişisel bir birikim ve kültürel miras nesnesi olarak muhafaza eden Çınar, eserlerinin gelecekte çocuklarına kalmasını hedefliyor.

Usta–Çırak Geleneği ve Süreklilik Sorunu
Çınar, zanaatını genç kuşaklara aktarma konusunda istekli olduğunu, ancak bu alana ilginin giderek azaldığını dile getiriyor. Ona göre bağlama yapımı yalnızca bir meslek değil, kültürel kimliğin ve müzik geleneğinin yaşatılmasında kritik bir rol üstleniyor. İlçe sakinlerinden Zekeriya Şahin ise Çınar’ın el emeğiyle ürettiği bağlamaların ses kalitesinin fabrikasyon enstrümanlardan belirgin biçimde farklı olduğunu belirterek, bu tür ustaların yerel kültüre katkısının altını çiziyor. Uzmanlara göre Orhan Çınar’ın çalışmaları, somut olmayan kültürel mirasın yerel ölçekte korunmasına yönelik önemli bir örnek teşkil ediyor.

Ali Rıza Akkır aa