Adıyaman’ın Samsat ilçesinde Atatürk Baraj Göleti’nde su seviyesinin düşmesiyle ortaya çıkan “T” biçimli taş yapılar, Göbeklitepe ve Taştepeler kültürüyle bağlantılı Neolitik yerleşim izleri sunuyor. Yaklaşık 11 bin yıl öncesine tarihlenen buluntular, bölgenin erken tarım öncesi ritüel ve mimari pratiklerine dair önemli veriler sağlıyor. Uzmanlar, alanın sistematik kazılarla araştırılması ve su rejimi kaynaklı risklere karşı korunması gerektiğini vurguluyor.

Su Seviyesinin Düşmesiyle Ortaya Çıkan Neolitik İzler
Adıyaman’ın Samsat ilçesine bağlı Kızılöz köyü yakınlarında yer alan Atatürk Baraj Göleti kıyısında, su seviyesinin çekilmesiyle dikkat çekici arkeolojik kalıntılar gün yüzüne çıktı. Bir ihbar üzerine bölgede inceleme başlatan Müze Müdürlüğü ekipleri, Neolitik Dönem’e tarihlendirilen “T” biçimli taş yapılar tespit etti. İlk değerlendirmelere göre bu taşların, Şanlıurfa’daki Göbeklitepe’de ortaya çıkarılan dikilitaşlarla biçimsel ve kültürel benzerlikler taşıdığı belirlendi.

Söz konusu keşif, baraj sularının yükselip alçalmasına bağlı olarak üstteki toprak tabakasının aşınması sonucu görünür hale geldi. Uzmanlar, alanın orijinalde 2 ila 3 metre derinlikte gömülü olduğunu ve hidrodinamik etkiler nedeniyle arkeolojik katmanların açığa çıktığını ifade ediyor.

Taştepeler Kültürü ile Olası Bağlantılar
Adıyaman Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sabahattin Ezer, bulunan taşların yaklaşık 11 bin yıl öncesine tarihlendiğini ve Göbeklitepe kültürüyle aynı geleneksel çerçeveye işaret ettiğini belirtti. Son yıllarda “Taştepeler kültürü” olarak adlandırılan bu Neolitik uygarlık ağının, Güneydoğu Anadolu’da geniş bir coğrafyaya yayıldığı düşünülmektedir.

Ezer’e göre alanda tespit edilen iki küçük yapı, ritüel işlevli mimari düzenlemelere dair önemli ön bilgiler sunmaktadır. Çukur tabanlı alanlar, levha taşlarla çevrili düzenlemeler ve bunların merkezinde konumlandırılmış küçük “T” biçimli dikilitaşlar, bölgenin Göbeklitepe ile ortak sembolik ve dini pratikler taşıdığını göstermektedir.

Kurtarma Kazıları ve Koruma Süreci
Adıyaman Müzesi Müdür Yardımcısı Mustafa Çelik, ihbar sonrası bölgede yüzey araştırması ve kurtarma kazıları yürütüldüğünü, “T” formundaki taşların doğrudan yüzeyde tespit edildiğini açıkladı. Çelik, baraj sularının yeniden yükselmesi ihtimaline karşı mevcut yapıların belgelenmesi ve korunmasının öncelik taşıdığını vurguladı.
Ortaya çıkarılan eserler, bilimsel değerlendirme ve kamuoyuyla paylaşım amacıyla Perre Antik Kenti’nde sergilenmeye başlandı. Uzmanlar, alanın uzun vadede kapsamlı kazı programlarına dahil edilmesi gerektiğini ve bu keşfin, Anadolu Neolitiği’nin yeniden yorumlanmasına katkı sağlayacağını belirtiyor.

Orhan Pehlül aa