Hollanda’daki Het Van Osch Museum’un buhar ve gaz motorları koleksiyonu, Rahmi M. Koç Müzesi’nde ziyarete açıldı. 1840’lardan 1970’lere uzanan nadir modeller, sanayi devriminin mühendislik evrimini somut örneklerle gözler önüne seriyor. Buhar gücünden içten yanmalı sistemlere geçişi belgeleyen koleksiyon, ulaşım ve endüstri tarihine disiplinlerarası bir perspektif kazandırmayı hedefliyor.

19. Yüzyıldan 20. Yüzyıla Mühendislik Evrimi
Müzenin Tersane Binası’nda sergilenen koleksiyon, üç genleşmeli gemi makinelerinden yatay ve dikey buhar motorlarına, erken dönem içten yanmalı sistemlerden “vur-kaç tipi” gaz motorlarına kadar geniş bir teknik çeşitlilik sunuyor. 1840’lardan 1970’lere uzanan zaman dilimini kapsayan modeller, enerji üretim teknolojilerinin geçirdiği dönüşümü kronolojik bir bütünlük içinde izleme imkânı sağlıyor.

Koleksiyonun öne çıkan parçaları arasında, Étienne Lenoir tarafından 1860 civarında geliştirilen ve ilk ticari içten yanmalı motorlardan biri kabul edilen döner valfli “Lenoir” gaz motoru modeli bulunuyor. Ayrıca, 20. yüzyıl boyunca mühendislik eğitiminde demonstrasyon amacıyla kullanılan, yüksek işçilik kalitesiyle tanınan Stuart Turner imzalı çalışır durumdaki modeller de sergide yer alıyor.

Endüstri Tarihinin Nadir Tanıkları
İngiliz Marshall and Sons firması tarafından üretilen Seyyar Buhar Makinesi’nin 1/3 ölçekli çalışan modeli ile 1898’de Almanya’nın Magdeburg kentinde Langensiepen & Co. tarafından üretilen motor, koleksiyonun dikkat çeken diğer örnekleri arasında. Söz konusu motorun gündüzleri değirmene güç sağlaması, akşamları ise kayış sistemi aracılığıyla jeneratöre bağlanarak çevredeki evleri aydınlatması, erken sanayi toplumlarında enerjinin çok amaçlı kullanımına dair çarpıcı bir örnek sunuyor.

Bu koleksiyon, yalnızca teknik bir sergi değil; buhar gücünden içten yanmalı sistemlere uzanan teknolojik dönüşümün, mühendislik estetiği ve üretim kültürüyle birlikte değerlendirilmesine olanak tanıyan bütüncül bir anlatı olarak kurgulanmış durumda.

Kaynak: Aişe Hümeyra Akgün aa