Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan halı dokuma geleneğinin önemli ritüellerinden biri olan “keskencelik”, Kayseri’nin Yahyalı ilçesinde yaşatılmaya devam ediyor. Dokuması tamamlanan halıların ardından yapılan bu kutlama, binlerce yıllık kültürel sürekliliği simgeliyor. Halk Eğitimi Merkezi kurslarında sürdürülen gelenek, halı motifleri üzerinden toplumsal hafızanın günümüze taşınmasını sağlıyor.

Yahyalı’da Keskencelik Geleneği: Halı Dokumada Ritüel ve Kültürel Süreklilik

Dokumanın Ardından Gelen Kutlama: Keskencelik Geleneğinin Kökeni
Orta Asya’dan Anadolu’ya taşınan halı dokuma kültürünün önemli ritüellerinden biri olan “keskencelik”, Kayseri’nin Yahyalı ilçesinde günümüzde de uygulanıyor. Uzun ve emek yoğun bir dokuma sürecinin ardından gerçekleştirilen bu gelenek, halının tamamlanmasının sevincini paylaşmayı amaçlıyor. Şehit Adem İlkkılıç Halk Eğitimi Merkezi’nde açılan kurslara katılan kadın kursiyerler, dokudukları halıların bitiminde tatlı, lokum ve şekerleme ikram ederek bu kadim geleneği sürdürüyor.

Keskencelik, yalnızca bir kutlama değil; üretim sürecine eşlik eden dayanışma ve paylaşım kültürünün sembolik bir ifadesi olarak değerlendiriliyor. Bu yönüyle gelenek, halı dokumanın toplumsal boyutunu görünür kılan önemli bir kültürel pratik niteliği taşıyor.

Motiflerde Üç Bin Yıllık Hafıza: Kültürün Sanata Dönüşümü
Yahyalı Kaymakamı İbrahim Gültekin, halı motiflerinin üç bin yıllık bir kültürel birikimi yansıttığını belirterek, halı dokumanın yalnızca estetik değil, aynı zamanda tarihsel bir anlatı aracı olduğunu vurguluyor. Gültekin’e göre, Orta Asya’da yaşayan bir annenin duygularından Yahyalı’daki genç bir kızın hayallerine kadar pek çok yaşanmışlık, motifler aracılığıyla kuşaktan kuşağa aktarılıyor.

Bu süreklilik, halıyı gündelik bir eşya olmaktan çıkararak kültürel hafızanın taşıyıcısı haline getiriyor. Günümüzde yeniden canlandırılmaya çalışılan bu pratik, aslında binlerce yıllık bir kültürün görünür kılınması anlamına geliyor.

Tezgâhlardan Günümüze: Yahyalı Halıcılığının Dönüşümü
Keskencelik geleneği hakkında bilgi veren Gültekin, Yahyalı’da geçmişte yaklaşık iki bin dokuma tezgâhının bulunduğunu, günümüzde ise sayının oldukça azaldığını ifade ediyor. Hâlihazırda beş tezgahta dokuması tamamlanan halılar için keskencelik kutlamalarının yapıldığını, beş tezgahta ise dokumanın sürdüğünü belirtiyor.
Yahyalı Belediye Başkanı Esat Öztürk de ilçenin el dokuması halılarıyla tanındığını, geçmişte beş bine ulaşan tezgâh sayısının günümüzde ciddi biçimde azaldığını hatırlatıyor. Buna rağmen sürdürülen kurslar ve ritüeller, Yahyalı halıcılığının kültürel miras olarak yaşatılması açısından önemli bir örnek oluşturuyor.