Syedra Antik Kenti’nde Yazıtlı Mozaik: 'Kıskanan Çatlasın' İfadesi Gün Yüzüne Çıktı
Antalya’nın Alanya ilçesinde yer alan Syedra Antik Kenti’nde yürütülen arkeolojik kazılarda, üzerinde dikkat çekici bir yazıt bulunan mozaik keşfedildi. Yaklaşık 1500 yıllık olduğu değerlendirilen ve “kıskanan çatlasın” anlamına gelen ifadeyi içeren mozaik, Geç Antik Çağ konut kültürü ve gündelik dil kullanımına ışık tutuyor. Çalışmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras” projesi kapsamında sürdürülüyor.
Syedra’da Geç Antik Çağ’a Ait Mozaik Buluntusu
Antalya’nın Alanya ilçesinde bulunan Syedra Antik Kenti’nde sürdürülen kazı çalışmalarında dikkat çekici bir mozaik taban gün yüzüne çıkarıldı. Milattan sonra 4 ile 6. yüzyıllar arasına tarihlendirilen yaklaşık 15 metrekare büyüklüğündeki mozaik, hem süsleme özellikleri hem de içerdiği yazıt nedeniyle arkeologların ilgisini çekti.
Kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen “Geleceğe Miras” projesi kapsamında gerçekleştiriliyor. Çalışmalar, Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Turizm Fakültesi öğretim üyesi ve kazı başkanı Ertuğ Ergürer yönetiminde devam ediyor.
Kazı ekibi, kentin büyük konut yapılarından birinin giriş bölümünde oldukça iyi korunmuş bir mozaik taban tespit etti. Geometrik düzenlemeler ve bitkisel motiflerle süslenen mozaik, Syedra’nın Geç Antik Çağ konut mimarisi hakkında önemli veriler sunuyor.
Yazıtın Dili: Antik Bir “Kıskanan Çatlasın”
Mozaği özgün kılan en önemli unsur, üzerinde yer alan iki ayrı yazıtın bulunmasıdır. Kazı başkanı Ertuğ Ergürer’e göre mozaiğin merkezinde yer alan yazı “iyi kullan” ya da “şansla kullan” anlamına gelen bir ifade içeriyor. Yapının giriş kapısı bölümünde yer alan ikinci yazıt ise daha mecazi bir anlam taşıyor.
Yazıtta geçen kelimelerin ilki “kıskanan” veya “kıskançlık”, ikincisi ise “çatlayan” ya da “patlayan” anlamına gelmektedir. Bu ifade, günümüzde kullanılan “kıskanan çatlasın” deyimiyle benzer bir anlam taşımaktadır. Ergürer, yaklaşık 1500 yıl önce inşa edilmiş bir yapının girişinde bu tür bir ifadeyle karşılaşmanın arkeologlar açısından şaşırtıcı ve dikkat çekici bir bulgu olduğunu vurgulamaktadır.
Mozağin yer aldığı yapı, Syedra’nın önemli konutlarından biri olarak değerlendirilmektedir. Üç katlı olduğu anlaşılan yapı, merkezi bir avlu etrafında konumlanan çok sayıda odadan oluşmaktadır. Arkeolojik veriler, yapının milattan sonra 2. yüzyıldan 7. yüzyıla kadar çeşitli evrelerde kullanıldığını göstermektedir.
Koruma ve Restorasyon Çalışmaları
Kazı sırasında ortaya çıkarılan mozaiğin korunması amacıyla restorasyon çalışmaları da eş zamanlı olarak yürütülmektedir. Kazı ekibinde görev yapan konservatör-restoratör Selma Yağcı, mozaiğin genel durumunun iyi olduğunu ancak bazı bölümlerde acil müdahale gerektiren hasarlar bulunduğunu belirtmiştir.
Restorasyon sürecinde öncelikle dağılmış tessera parçaları tespit edilerek yerlerine yerleştirildi. Ardından bordür uygulamaları ve derz dolguları yapıldı. Son aşamada yüzey koruyucu işlemler uygulanarak mozaiğin stabilizasyonu sağlandı.
Araştırmacılara göre mozaiğin bu denli iyi korunmasının nedeni, yapının sonraki dönemlerde kapatılması ve mozaiğin üzerinin örtülmüş olmasıdır. Bu durum, tabanın doğal etkenlerden korunmasına katkı sağlamıştır.
Kazı ve koruma çalışmalarının önümüzdeki sezonlarda da sürdürülmesi planlanmaktadır. Uzmanlar, buluntunun hem Syedra’nın yerleşim tarihi hem de Geç Antik Çağ gündelik yaşam kültürü açısından önemli bir veri sunduğunu vurgulamaktadır.
Kaynak: Mustafa Kurt aa