Smyrna’da Kem Göz Mozaiği: Süleyman Düğümü Gün Yüzüne Çıktı
İzmir şehir merkezinde yer alan Smyrna Antik Kenti’nde yürütülen kazılarda ortaya çıkarılan mozaikli bir odada tespit edilen “Süleyman düğümü” motifi, Geç Antik Dönem’in sembolik dünyasına ışık tutuyor. Yaklaşık 1500 yıllık geçmişe sahip mozaik, koruyucu semboller, mekânsal süreklilik ve kent belleği açısından Smyrna’nın kültürel katmanlarını yeniden değerlendirmeyi mümkün kılıyor.
Smyrna Agorası’nda Yeni Bir Mozaik Keşfi
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında Smyrna Antik Kenti’nde yıl boyunca sürdürülen kazılar, önemli arkeolojik buluntularla sonuçlanmaya devam ediyor. Agora Kuzey Cadde’de yürütülen çalışmalarda, yaklaşık 3x4 metre boyutlarında, 12 köşeli panolarla bezeli bir mozaik taban ortaya çıkarıldı. Keşif, Smyrna’da yaklaşık 70 yıl sonra bulunan ilk yeni mozaik döşeme olması bakımından dikkat çekiyor.
Geç Roma Dönemi’ne Tarihlenen Bir Mekân
Kazı Başkanı Prof. Dr. Akın Ersoy, mozaikli alanın Geç Roma Dönemi’ne (MS 4–6. yüzyıl) tarihlendiğini belirterek, yapının sivil bir konut mu yoksa kamusal bir mekân mı olduğuna dair değerlendirmelerin sürdüğünü ifade etti. Smyrna’nın Büyük İskender sonrası planlı kent dokusu içinde önemli bir aks olan Kuzey Cadde, bu buluntuyla birlikte yeniden yorumlanıyor.
“Süleyman Düğümü” ve Koruyucu Sembolizm
Mozaiğin merkezinde yer alan “Süleyman düğümü” motifi, antik dünyada nazar ve kötücül etkilerden korunma amacıyla kullanılan semboller arasında yer alıyor. Motifin çevresindeki küçük haç tasvirleri, süsleme geleneğinin Geç Antik Dönem’de dinsel sembolizmle iç içe geçtiğini gösteriyor. Bu tür semboller, mekânın ya da kullanıcılarının “kem göz”den korunması amacıyla tercih ediliyordu.
Mekânsal Süreklilik ve Yeniden Kullanım
Araştırmalar, mozaikli odanın yaklaşık 1500 yıl sonra, 19. yüzyılda bölgede yer alan yapılaşma sırasında yeniden kullanıldığını ortaya koyuyor. Mozaiğin üzerine oturtulan duvar sıvaları, antik döşemenin beğenilerek korunduğunu gösteriyor. 2026 kazı sezonunda alanın genişletilmesiyle yeni mekânların ortaya çıkması bekleniyor.
Hüseyin Bağış aa