Sincan'daki Tang Mezarlarından Bizans İmparatoru Justinianus'un altın sikkesi çıktı
Çin’in Sincan bölgesindeki arkeoloji kazılarda, Doğu Roma İmparatoru I. Justinianus dönemine ait nadide Bizans altın sikkelesi gün yüzüne çıkarıldı. Turfan yakınlarındaki Badam Doğu Mezarlığı'nda bulunan altın Doğu Roma sikkesi, Pers gümüş sikkeleri, 1.300 yıllık benzersiz renkli kanatlı at tasvirleri ve mükemmel korunmuş ahşap mezar mobilyaları; İpek Yolu'nda kültürlerarası etkileşimin görkemini bir kez daha kanıtladı.
İpek Yolu’nun Kalbinde: Tang Mezarlarından Eşsiz Hazineler Çıktı
Çin’in Xinjiang bölgesindeki Badam Doğu Mezarlığı’ndaki arkeoloji kazılarında, Tang Hanedanı’na ait kanatlı at resimleriyle birlikte çok sayıda arkeolojik bulgu ve Bizans İmparatoru Justinianus’un altın solidusu ortaya çıkarıldı.
Tarihi Gaochang antik kentine yaklaşık 5 kilometre mesafedeki Badam Doğu Mezarlığı'ndaki kazılar, Sincan Kültür Varlıkları ve Arkeoloji Enstitüsü ile Turfan Araştırmaları Enstitüsü arkeologları tarafından 2022-2025 yılları arasında gerçekleştirldi. Çalışmalarda On Altı Krallık Dönemi'ne ait 18 mezar ve Tang Hanedanı Dönemi'ne ait 9 mezar açılırken, toplamda 600'den fazla eser grubu kurtarıldı.
Keşiflerin önemi nedeniyle alan, Çin Sosyal Bilimler Akademisi (CASS) tarafından "2025 Yılının En Önemli 6 Arkeolojik Keşfi" arasında gösterildi.
Badam Doğu Mezarlığı'nda gerçekleştirilen kazıların en dikkat çekici buluntuları, bölgesel ticaret sınırlarını aşan yabancı para birimleri oldu.
Bizans İmparatoru Justinianus’un Altını
Kazılarda bulunan en dikkat çekici eserlerden biri, MS 6. yüzyıla tarihlenen Bizans solidusu oldu. Ön yüzünde taçlı imparator portresi ve “DN IVSTINIANVS PP AVG” yazısı, arka yüzünde ise haç tutan melek figürü ve “VICTORIA AVGGG CONOB” darphane işareti yer alıyor.İstanbul’da darp edilmiş altın sikkenin Turfan’a kadar ulaşmasıyla Bizans’ın İpek Yolu üzerindeki ticari etkisini gözler önüne seriyor.
Doğu Roma (Bizans) İmparatoru I. Justinianus dönemine (MS 527–538) tarihlendirilen "Bizans Altın Solidosu"nun ön yüzünde "Dominus Noster Iustinianus Perpetuus Augustus" (Efendimiz Justinianus, Daima Yüce İmparator) yazısı ve imparatorun miğferli büstü yer alıyor. Altın sikkenin, arka yüzünde zırhlı ve elinde haç tutan kanatlı zafer meleği tasviri ile Konstantinopolis darphanesinin (CONOB) saf altın mührünü taşıyor.
Bölgenin uluslararası bir ticaret merkezi olduğunu gösteren tek bulgu bu altın sikke değil. Mezarlıkta Bizans altınının yanı sıra bir Pers gümüş sikkesi, Türkeş boylarına ait sikkeler ile Çin’in geleneksel "Kaiyuan Tongbao" ve "Qianyuan Zhongbao" madeni paraları bulundu. Ayrıca, son derece nadir görülen yeşim taşından işlenmiş bir "Kaiyuan Tongbao" sikkesi de ele geçirildi.
Keşfedilen diğer lüks eşyalar arasında; Bizans ve Pers üslup unsurlarını bir arada sergileyen üç kulplu yeşil sırlı bir kap, altın ve gümüş kuş/çiçek motifleriyle işlenmiş bir bakır ayna, gümüş süslemeli bir lake kutu ve bir zamanlar misk barındıran yaldızlı gümüş bir kap yer alıyor. Tüm bu nesneler, Tang Hanedanı'nın Turfan merkezli yönetim bölgesi olan Xizhou'nun İpek Yolu üzerindeki kritik rolünü gözler önüne seriyor.
1.300 Yıllık Kanatlı At Tasvirleri2025 yılındaki kazılarda gün yüzüne çıkarılan ve üst düzey bir yöneticiye ait olduğu değerlendirilen "M20" kodlu Tang mezarı, sanat tarihi açısından büyük bir sürprize ev sahipliği yaptı. Tahribata uğramış olmasına rağmen özel koruma konteynerleriyle laboratuvar ortamına taşınan mezarda, Tang Dönemi'ne ait günümüze ulaşmış en eksiksiz boyalı ahşap lahit tabanı keşfedildi.
Lahit tabanının yanlarında yer alan 12 kemerli panelde; aslanlar, kaplanlar ve mitolojik kanatlı yaratıklar canlı renklerle işlenmiş durumda. Bu panellerden ikisinde yer alan kanatlı at tasvirleri ise arkeologları şaşkına çevirdi:
"Mavi Kanatlı At": Gövdesi benekli, omuzlarından kanatları çıkan, yelesi ve kuyruğu rüzgarda savrulan büyüleyici bir figür.
"Yeşil Kanatlı At": Beyaz kanatlara, uzun bacaklara ve yine mavi at gibi gövdesini kaplayan belirgin beneklere sahip.
Araştırmacılar, canlılığını koruyan bu renklerin azurit ve malakit gibi değerli minerallerden elde edilen pigmentlerle yapıldığını belirledi. Kanatlı at figürleri Dunhuang'daki Mogao Mağaraları gibi Tang sanatı örneklerinde bilinse de, Badam Doğu örneklerinde görülen bu özel benekli desen daha önce hiçbir arkeolojik kazıda görülmemişti.
Bir Asırdan Uzun Dayanmış Ahşap MobilyalarÖzellikle M20 mezarı, ahşap mezar mobilyalarının korunma düzeyiyle dikkat çekiyor. Boyalı lahit tabanının yanı sıra ahşap bir karyola/sedir, çerçeve, sandık ve ahşap bir paravanın kalıntıları bulundu. Karyolanın üzerinde ise küçük bir masa, ahşap tepsi, fırçalık ve seramikten bir mürekkep taşı el değmemiş halde duruyordu. Arkeologlar, tüm bu günlük yaşam nesnelerinin bir arada korunmuş olmasının, Tang Dönemi mezar iç mekanlarının ve yaşam tarzının anlaşılması açısından eşsiz bir fiziki kanıt sunduğunu vurguluyor.
Zülfikar Emin - Arkeolojikhaber.com