Rami Kütüphanesi 'Dünyanın En İyi Yeşil Kütüphanesi' seçildi
İstanbul’daki Rami Kütüphanesi, IFLA’nın 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri’nde 27 ülkeden 62 projenin katıldığı yarışmada “Büyük Ölçekli Proje” kategorisinde dünya birincisi oldu. Tarihi Rami Kışlası’nın korunarak yeniden işlevlendirilmesiyle oluşturulan kütüphane; kültürel mirasın korunması, yeşil altyapı, biyolojik çeşitlilik, toplumsal katılım ve sürdürülebilirlik uygulamalarını aynı kamusal alanda buluşturmasıyla uluslararası jüri tarafından öne çıkarıldı.
İstanbul’da tarihi bir yapının çağdaş kütüphanecilik anlayışıyla yeniden işlevlendirilmesiyle oluşturulan Rami Kütüphanesi, uluslararası ölçekte önemli bir başarıya imza attı. Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı kütüphane, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri’nde “Büyük Ölçekli Proje” kategorisinde dünya birinciliğine layık görüldü.
IFLA’nın Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler Bölümü tarafından 11’inci kez düzenlenen yarışmada kültürel mirasın korunması, çevresel sürdürülebilirlik, toplumsal etki, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile uyum ve projelerin uluslararası ölçekte örnek oluşturma potansiyeli değerlendirildi. Rami Kütüphanesi, Çin’den Jinjiang Kütüphanesi ve İrlanda’dan Munster Teknoloji Üniversitesi Kütüphanesi ile finale kaldı.
Ödül Busan’da takdim edildi
Final sunumları Güney Kore’nin Busan kentinde gerçekleştirilen 90. IFLA Dünya Kütüphane ve Bilgi Kongresi kapsamında yapıldı. Türkiye adına final sunumunu Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu gerçekleştirdi. Sonuçların açıklanmasının ardından ödül, Beyoğlu ve Rami Kütüphanesi Müdürü Ali Çelik’e IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis tarafından takdim edildi.
Memis, Rami Kütüphanesi projesinin sürdürülebilirliği yalnızca çevresel açıdan ele almadığını belirterek, çevresel, sosyal, kültürel ve eğitsel boyutların kütüphane mekanları ile programlarına bütüncül biçimde entegre edilmesini projenin öne çıkan yönlerinden biri olarak değerlendirdi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da ödülün Türkiye için uluslararası alanda önemli bir başarı olduğunu belirtti. Ersoy, tarihi Rami Kışlası’nın çevre dostu yaklaşım, güçlü yeşil altyapı ve yaşayan kamusal alan modeliyle modern bir kütüphaneye dönüştürüldüğünü ifade etti.
İki asırlık kışladan sürdürülebilir kütüphaneye
1826-1828 yıllarında inşa edilen Rami Kışlası, tarihi kimliği korunarak gerçekleştirilen restorasyon ve yeniden işlevlendirme çalışmalarının ardından 2023’te Rami Kütüphanesi olarak hizmete açıldı. Dönüşüm sürecinde yapının yıkılması yerine koruma ve uyarlanabilir yeniden kullanım yaklaşımı benimsendi. Yaklaşık 36 bin metrekarelik tarihi yapı dokusu, geleneksel yapım teknikleri ve özgün doğal malzemeler kullanılarak korundu.
Bugün kütüphane, 36 bin metrekare kapalı alanı, 51 bin metrekare yeşil alanı, 2 milyon kitaplık koleksiyonu ve 4 bin 200 kişilik oturma kapasitesiyle Türkiye’nin önemli bilgi ve kültür merkezleri arasında bulunuyor.
Çevre düzenlemesinde 696 ağaç, 99 bin çalı, biyolojik gölet ve sazlık alanlara yer veriliyor. Bu unsurların kentsel biyolojik çeşitliliği desteklemesi ve mikroiklimin iyileştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor. Geniş çatı yüzeylerinden toplanan yağmur suyu peyzaj sulamasında ve rezervuarlarda yeniden kullanılıyor.
Düşük tüketimli ekipmanlar, LED aydınlatmalar, sensör sistemleri ve güneş enerjisi uygulamalarıyla enerji tüketiminin azaltılması amaçlanırken, atıkların kaynağında ayrıştırılması ve tek kullanımlık plastiklerin azaltılması da sürdürülebilirlik uygulamaları arasında yer alıyor.
Kültürel miras, eğitim ve toplumsal yaşam aynı çatı altında
Rami Kütüphanesi’nin sürdürülebilirlik yaklaşımı fiziksel çevreyle sınırlı tutulmuyor. İklim okuryazarlığı çalışmaları, çevre temalı bilgi hizmetleri, eğitimler ve uygulamalı atölyeler aracılığıyla kullanıcıların sürdürülebilirlik konusunda bilinçlendirilmesi hedefleniyor.
Kütüphane bünyesindeki Kitap Şifahanesi, yazma ve basma eserlerin korunmasına yönelik çalışmalar yürütürken kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlıyor. Türkiye’nin ilk Biosphere sertifikalı kütüphanesi olan Rami Kütüphanesi, Sıfır Atık ve Yeşil Enerji belgelerine de sahip.
Engelsiz Yaşam Merkezi farklı kullanıcı gruplarının hizmetlere erişimini destekliyor. Kütüphanenin 7 gün 24 saat hizmet vermesi ve afet dönemlerinde güvenli toplanma alanı işlevi görmesi de yapının toplumsal dayanıklılık açısından önemini artırıyor.
Kütüphane, 2023’te açılmasından 2025 sonuna kadar 8,2 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırladı. Aynı dönemde sürdürülebilirlik, sağlık, teknoloji, psikoloji ve sosyal bilimler gibi alanlarda 8 bin 360 etkinlik, 3 bin atölye ve eğitim programı gerçekleştirildi. Ayrıca 4 bin 500 programa ev sahipliği yapıldı; 1611 okul ve 325 kurum ağırlandı.
Rami Kütüphanesi’nin IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri’ndeki dünya birinciliği, tarihi mirasın korunması, çevresel sürdürülebilirlik, toplumsal katılım ve çağdaş kütüphanecilik hizmetlerinin aynı yapı içinde buluşturulabileceğini gösteren uluslararası bir örnek niteliği taşıyor.