Osmanlı Belgeleri Bağdat’ta: Yapay Zeka Destekli Müze Tarihi Renklendiriyor
Bağdat’ta Osmanlı döneminden kalan Bağdat Kültür Merkezi binasında kurulan Irak’ın ilk yapay zeka destekli müzesi, Rüştiye Mektebi’ne ve Osmanlı’nın Irak dönemine ait arşiv belgelerine odaklanıyor. İstanbul’dan getirilen fotoğraf ve belgeler, yapay zeka ile restore edilip renklendirilerek sergileniyor. Müze ayrıca elektronik arşivleme sayesinde araştırmacılara dijital erişim imkânı sunarak, tarih ile teknolojiyi aynı zeminde buluşturuyor.
Dicle Kıyısında Dijital Tarih Deneyimi
Irak’ta hayata geçirilen ilk yapay zeka destekli müze, Bağdat’ta Dicle Nehri kıyısında bulunan ve Osmanlı döneminde inşa edilen Bağdat Kültür Merkezi binasında ziyaretçilerini ağırlıyor. Müze, Osmanlı Devleti’nin Irak’taki idari ve kültürel varlığına ilişkin belge ve görsel materyali, çağdaş sergileme teknikleriyle bir araya getirerek hem kamusal hafızaya hem de akademik araştırmalara yeni bir erişim alanı açıyor.
Bağdat Kültür Merkezi Başkanı Talib İsa, müzede İstanbul’dan getirilen ve Irak’taki Osmanlı dönemine ait onlarca belgenin yer aldığını belirterek, koleksiyonun fotoğraf, görüntü ve arşiv evrakları üzerinden dönemin izlerini takip etmeye imkân sunduğunu vurguladı. İsa ayrıca, serginin Osmanlı Valisi Mithat Paşa tarafından yaptırılan kültür merkezi binasının tarihine de ışık tuttuğunu ifade etti.
Yapay Zeka ile Fotoğraf Restorasyonu ve Renklendirme
Bağdat Kültür Merkezi Bilgi ve Teknoloji Bölümü Başkanı Haydar Abid’e göre müze, yalnızca bir sergi alanı değil; aynı zamanda dijital koruma ve yeniden üretim laboratuvarı niteliği taşıyor. Abid, Osmanlı dönemine ait fotoğrafların zaman içinde yıprandığını, bazı görüntülerin netliğini kaybettiğini belirterek, yapay zeka teknikleriyle bu fotoğrafların restore edilip renklendirildiğini söyledi. Böylece arşiv malzemesi, görsel hafızayı güçlendiren daha modern bir formda yeniden dolaşıma sokuluyor.
Müze, Bağdat’taki Osmanlı dönemi Rüştiye Mektebi’ne özel bir bölüm de ayırıyor. Abid, okulda Türkçe yanında Arapça, matematik, tarih ve coğrafya gibi derslerin okutulduğunu, ayrıca Osmanlı askerlerinin de bu kurumda eğitim aldığını aktardı. Bu bağlamda yapay zeka ile oluşturulan bazı görseller, eğitim modernleşmesinin Osmanlı taşrasındaki yansımalarını somutlaştırmayı amaçlıyor.
Arşiv Erişimi ve Toplumsal Hafıza
Müzenin dikkat çeken yönlerinden biri, arşiv belgelerinin elektronik ortamda incelenebilmesine imkân vermesi. Abid, araştırmacıların yazılı belgeleri fiziksel olarak talep etmek yerine, elektronik arşivleme sayesinde müzede dijital inceleme yapabildiğini belirtti.
Bağdat Rüştiye Mektebi’nin mezunları arasında Irak’ın eski Başbakanı Nuri es-Said ve Irak ordusunun kurucusu Cafer el-Askeri gibi isimlerin yer alması, kurumun modern Irak tarihindeki etkisini görünür kılıyor. Ziyaretçilerden Muhammed Cebbar ise müzeyi beğeniyle gezdiğini belirterek, bu tür mekanların aileler için tarih bilinci oluşturmada önemli rol oynadığını dile getirdi.