Karaman Pınarbaşı’nda 14 Bin Yıllık Yerleşim Hikâyesi Yeniden Araştırılıyor
Karaman’daki Pınarbaşı Ören Yeri’nde 2026 yılı kurtarma kazıları, Orta Anadolu’da avcı-toplayıcı yaşamdan yerleşikliğe geçiş sürecine ilişkin yeni veriler ortaya çıkarmayı hedefliyor. Yaklaşık 14 bin yıllık insan kalıntıları, en eski mezarlık bulguları ve dünyanın bilinen en eski evcil köpeklerine ait kalıntılarla öne çıkan alanda araştırmacılar, Younger Dryas dönemindeki yerleşim dokusunu ve toplulukların değişen iklim koşullarına uyum stratejilerini inceleyecek.
Orta Anadolu’nun Epi-Paleolitik araştırma noktası
Karaman Pınarbaşı Ören Yeri’nde 2026 yılı kurtarma kazıları başladı. Karaman Müze Müdürlüğü başkanlığında, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi’nden Doç. Dr. Gökhan Mustafaoğlu’nun bilimsel danışmanlığında ve Liverpool Üniversitesi’nden Prof. Dr. Douglas Baird’in katılımıyla yürütülen uluslararası çalışmalar, alanın Orta Anadolu’daki benzersiz arkeolojik konumuna odaklanıyor.
Pınarbaşı, Orta Anadolu Platosu’nda kazısı sürdürülen tek Epi-Paleolitik alan olarak öne çıkıyor. Kayaaltı sığınağında günümüzden yaklaşık 16 bin yıl öncesine, Geç Epi-Paleolitik döneme tarihlenen insan kalıntıları ile aşı boyası ve deniz kabuğu boncukların bulunduğu mezarlar, alanın Orta Anadolu’nun bilinen en eski mezarlığı olduğunu gösteriyor.
Bu buluntular, avcı-toplayıcı toplulukların hareketli yaşamlarına karşın belirli mekânlarla güçlü sembolik ve sosyal bağlar kurduklarına ilişkin önemli veriler sunuyor.
Pınarbaşı’nda insan-hayvan ilişkilerinin izleri
Pınarbaşı’nın uluslararası arkeoloji gündemindeki önemini artıran buluntular arasında köpek kalıntıları da bulunuyor. Nature dergisinde yayımlanan uluslararası antik DNA ve izotop araştırmaları, yaklaşık 15 bin 800 yıl öncesine tarihlenen kalıntıların genetik olarak dünyanın bilinen en eski evcil köpeklerine ait olduğunu ortaya koydu.
İnsanlarla benzer şekilde balık ağırlıklı beslendiği ve insanlar gibi özenle gömüldüğü belirtilen yavru köpekler, evcilleştirmenin tarımdan binlerce yıl önce başlamış olabileceğine ve insan-hayvan ilişkisinin çok daha eski köklerine işaret ediyor.
2026 sezonunda hedef Younger Dryas
Bu yılki araştırmaların temel hedeflerinden biri, küresel ani iklim değişiklikleri ve kuraklaşmanın yaşandığı Younger Dryas evresinde Pınarbaşı’ndaki yerleşim dokusunun ve sürekliliğinin belirlenmesi. Araştırmacılar, kayaaltı sığınağından elde edilen mikro-arkeolojik veriler ile açık hava yerleşimindeki mimari izleri birlikte değerlendirerek toplulukların iklimsel zorluklara nasıl uyum sağladığını araştıracak.
Çalışmalar üç ana alanda yürütülüyor. Kayaaltı sığınağında Epi-Paleolitik tabakalar incelenirken, yakınındaki açık hava yerleşiminde Erken Holosen topluluklarının mimarisi ve faaliyet alanları araştırılıyor. Höyük bölümünde ise Neolitik ve Erken Tunç Çağı’ndan Roma, Bizans, Selçuklu ve Erken Osmanlı dönemlerine uzanan kültür dolguları belgeleniyor. Böylece Pınarbaşı, farklı dönemlerde insan-mekân ilişkilerinin izlenebildiği çok katmanlı bir araştırma alanı olarak önemini sürdürüyor.