İstanbul'un Tarihi Ağaçları Dijital Pasaportla Korunacak: Risklere Karşı MR'lı Önlem

İstanbul'daki asırlık ağaçların sağlık durumları haritalandırılıyor... İstanbul'un asırlardır tarihi olaylarına tanıklık eden ağaçları, akustik tomografi ve rölöve raporlarıyla taranıyor. İç yapısındaki çürümeler üç boyutlu modellerle tespit edilen asırlık ağaçlar, bilimsel yöntemlerle iyileştirilerek kent güvenliği garanti altına alınıyor. Böylece hem fırtınalarda oluşabilecek devrilme riskleri önleniyor hem de yeşil miras koruma altına alınıyor.

 

İstanbul’un Anıt Ağaçlarının MR'ı Çekiliyor

İstanbul'un tarihi korularında, Boğaz yamaçlarında ve doğal sit alanlarında yer alan yüzlerce yıllık ağaçlar, gözle yapılan geleneksel kontrollerin ötesinde bilimsel bir takip sistemine alınıyor. Projenin ilk adımı olan ağaç rölöve çalışmaları kapsamında; ağacın türü, yaşı, yüksekliği, gövde çapı, tepe genişliği ve genel sağlık durumu tek tek tespit ediliyor. Yapılan analizler, anıtsal ve estetik değerlerle birleştirilerek koordinat bazlı dijital verilere dönüştürülüyor. Bu sayede kentin yeşil dokusuna dair eksiksiz bir sayısal harita elde edilirken, izinsiz müdahalelerin de önüne geçiliyor.

Asırlık Gövdelerin İçine Yolculuk

Sadece dış görünüşe bakarak bir ağacın sağlamlığını anlamak mümkün değil. Dışarıdan sapasağlam duran devasa bir ağacın içi tamamen çürümüş olabileceği gibi, içi boşalmış bir ağaç güçlü kök yapısı sayesinde fırtınalara direnebiliyor. Bu belirsizliği ortadan kaldırmak için devreye akustik tomografi yöntemi giriyor. "Ağaç MR'ı" olarak da bilinen bu teknolojide gövdeye bağlanan sensörler vasıtasıyla ses dalgaları gönderiliyor. Dalgaların iç yapıdaki ilerleme hızına göre üç boyutlu görseller oluşturuluyor ve iç çürümeler, kovuklar veya zayıflıklar milimetrik olarak taranıyor.

Kesim Değil Yaşatma Odaklı Risk Analizi

Toplanan tomografi verileri tek başına bir ağacın akıbetini belirlemiyor. Uzmanlar; ağacın türü, rüzgar yükü, kök yapısı, eğimi ve kar yükü gibi çevresel etkenleri aynı potada değerlendirerek bir risk skoru hesaplıyor. Temel gayenin ağaçları kesmek değil, onları emniyetle ayakta tutmak olduğu bu sistemde; riskli bulunan anıt ağaçlara tepe yükünü hafifletici özel budamalar ve mekanik destek sistemleri uygulanıyor. Kesim veya taşıma gibi radikal adımlar ise ancak akademik raporlar doğrultusunda, yetkili kurulların onayı alındıktan sonra atılabiliyor.

Kampüslerden Korulara: Akademik Güç Birliği

İstanbul'da yaklaşık 16-17 yıldır uygulanan ve geçmişte yaşanan acı kazaların ardından korularda yaygınlaştırılan bu sistem, akademik alanlara da taşındı. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi uzmanları, sürdürülebilirlik alanında uluslararası GreenMetric sıralamasında dünyada ilk 50'de yer alan Yıldız Teknik Üniversitesi Davutpaşa Kampüsü'nde saha uygulaması gerçekleştirdi. Göğüs çapı 70 santimetrenin üzerinde olan ağaçlarda düzenli periyotlarla tekrarlanan bu ölçümler, kentsel güvenliği sağlarken İstanbul'un tarihi köklerini geleceğe taşımayı sürdürüyor.

Kaynak: AA