İstanbul türbelerindeki yazma eserlere artık internetten ulaşmak mümkün

Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman, Sultan 1. Ahmed, Sultan 1. Abdülhamid ve Sultan 2. Mahmud gibi padişahların yanı sıra Eyüp Sultan, Aziz Mahmud Hüdayi, Yahya Efendi, Sümbül Efendi ve Nureddin Cerrahi gibi önemli şahsiyetlerin türbelerindeki eserler de koleksiyonda bulunuyor.

 

Türbelerdeki yazma eser koleksiyonları dijital erişime açıldı

Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı (TÜYEK) bünyesinde korum altına alınan, İstanbul'daki türbelerde bulunan yazma ve nadir matbu eserlerden oluşan 2 bin 440 eserlik koleksiyon internet üzerinden erişime açıldı.

TÜYEK'in açıklamasına göre, İstanbul'daki 29 ayrı türbeye ait eserlerden oluşan koleksiyonda 1238 yazma ve 1202 matbu eser bulunuyor.

Koleksiyonda, türbelerde muhafaza edilen kitapların yanı sıra eserlerin istinsahı, kullanımı, vakfedilmesi ve ciltlenmesine ilişkin kayıt ve örnekler de yer alıyor.

Padişah ve Alimlerin türbelerindeki eserlere de ulaşmak mümkün

Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman, Sultan 1. Ahmed, Sultan 1. Abdülhamid ve Sultan 2. Mahmud gibi padişahların yanı sıra Eyüp Sultan, Aziz Mahmud Hüdayi, Yahya Efendi, Sümbül Efendi ve Nureddin Cerrahi gibi önemli şahsiyetlerin türbelerindeki eserler de koleksiyonda bulunuyor.

Koleksiyonda en fazla eser 335 ile Hatice Turhan Sultan Türbesi'nde bulunuyor. Bunu 302 eserle Sultan 2. Mahmud Türbesi, 257 eserle Sultan 1. Ahmed Türbesi ve 214 eserle Yahya Efendi Türbesi takip ediyor.

Pertevniyal Valide Sultan Türbesi'nde 151, Hürrem Sultan Türbesi'nde 124, Eyüp Sultan Türbesi'nde ise 106 eser yer alıyor.

Kur'an-ı Kerim ve cüzler ağırlıkta Koleksiyondaki eserlerin önemli bölümünü Kur'an-ı Kerim ve cüzler oluşturuyor. Bu grupta 1036 yazma ve 1112 matbu olmak üzere toplam 2 bin 148 eser bulunuyor.

Eserler arasında 61 vakfiye, 26 En'am-ı Şerif, 28 Delailü'l-Hayrat, 74 Camiü's-Sahih ile hadis, fıkıh, tasavvuf, siyer ve tefsire ilişkin 106 eser ile Türkçe şiir mecmuaları ve divanlar da bulunuyor.

Özellikle camilerde günlük hatim, devir ve teravihlerde okunmak üzere 30 cüzlük takımlar halinde istinsah edilen veya basılan cüzler, koleksiyonun önemli bir bölümünü oluşturuyor.

Eserler farklı hat yazıları ve cilt sanatlarını içeriyor

Koleksiyondaki yazma eserlerde nesih başta olmak üzere sülüs, nesta'lik, divani, rık'a ve talik hatları görülüyor. Bir nüshada ise muhakkak hattına rastlanıyor.

647 nüshanın başlangıç sayfalarında veya cüz başlarında tezhip bulunuyor. Eserlerin ciltlerinde de farklı dönemlere ait uygulamalar dikkati çekiyor.

Deri ciltlerin yanı sıra ebru kaplı, kabartma şemseli, altın cetvelli ve yaldızlı cilt örnekleri de koleksiyonda yer alıyor.

Nüshaların 900'den fazlasında eserin vakfedildiği türbeye ait vakıf kaydı veya vakıf mührü bulunuyor. Vakıf sahipleri arasında Hatice Turhan Sultan, Pertevniyal Valide Sultan ve 2. Abdülhamid gibi hanedan mensuplarının yanı sıra farklı şahısların isimleri yer alıyor.

Ayrıca 300'den fazla cüzün ciltlerinde, eserleri günlük tilavet için kullanan cami görevlilerinin isimlerinin bulunduğu etiketler bulunuyor.

En eski eser 1527 tarihli Kitabü Fezaili'l-A'mal

Koleksiyondaki tarihlendirilebilen eserler 1527 ile 1944 yılları arasına uzanıyor. Koleksiyonun en eski tarihli nüshasını, hicri 934 (1527) tarihli "Kitabü Fezaili'l-A'mal" oluşturuyor.

Kronolojik dağılıma göre koleksiyonda 16. yüzyıla ait 3, 17. yüzyıla ait 7, 18. yüzyıla ait 74, 19. yüzyıla ait 280 ve 20. yüzyıla ait 257 kayıt bulunuyor.

Koleksiyondaki eserlerde yer alan istinsah, tezhip, cilt, vakıf ve kullanım kayıtları, kitapların hangi dönemlerde, kimler tarafından ve nasıl kullanıldığına ilişkin önemli bilgiler sunuyor.

Koleksiyondaki tüm eserlere Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığının internet sitesi üzerinden ulaşılabiliyor: www.yek.gov.tr