Harran Kalesi’nde Tarihi Köprü ve Su Sistemi Yeniden Hayat Buluyor
Şanlıurfa’daki Harran Ören Yeri’nde sürdürülen kazı ve restorasyon çalışmaları, kalenin özgün mimari unsurlarını yeniden görünür kılmayı hedefliyor. Geleceğe Miras Projesi kapsamında ortaya çıkarılan köprü ayağı, antik dönemdeki ulaşım ağının yeniden canlandırılmasına zemin hazırlarken, hendeklere yeniden su verilmesi ve tarihi su mekanizmasının işlevsel bir örneğinin kurulması da planlanıyor.
Şanlıurfa’daki Harran Ören Yeri’nde yürütülen kazı çalışmaları, kalenin savunma sistemine ilişkin önemli veriler ortaya koymaya devam ediyor. Harran Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Harran Kazı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Önal, Kültür ve Turizm Bakanlığının “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında bölgede yoğun çalışmalar yapıldığını belirtti.
Orta Çağ’dan günümüze ulaşan, etrafı hendeklerle çevrili ender üç katlı saray örneklerinden biri olarak değerlendirilen Harran Kalesi’nde mart ayından bu yana sürdürülen kazılarda hendeğin kuzey duvarının önemli bir bölümü açığa çıkarıldı. Yaklaşık 17 metre genişliğinde ve 6 metre derinliğindeki hendeğin iki kulesi arasında, Halep Kalesi’ndeki örnekleri andıran kemerli taş köprünün varlığı daha önceki kazılarla tespit edilmişti. Bu yılki çalışmalar ise köprünün ayağını ortaya çıkararak yapının planının daha net anlaşılmasını sağladı.
Şanlıurfa Valiliği tarafından hazırlanan proje kapsamında, ziyaretçilerin kaleye yeniden tarihi güzergâh üzerinden ulaşabilmesi için özgün örneğine uygun bir taş köprü inşa edilmesi planlanıyor. Lazer tarama yöntemiyle ölçüleri alınan köprünün, Koruma Bölge Kurulunun uygun görüşü doğrultusunda yıl sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor.
Antik Su Yönetim Sistemi Yeniden Kurulacak
Kazı ekibinin hedefleri yalnızca köprüyle sınırlı değil. Harran Kalesi’nin yaklaşık 80 metre doğusunda bulunan Cullap Çayı ile kale hendeği arasındaki tarihî bağlantının da yeniden canlandırılması amaçlanıyor.
Araştırmalara göre geçmişte çaydan alınan su, büyük su dolapları ve çarklar yardımıyla yükseltiliyor, ardından künklerle hendeklere aktarılıyordu. Kalenin çevresini dolaşan bu su sistemi hem savunma hem de su yönetimi açısından önemli bir işlev üstleniyordu.
Projede, hendeğin tamamının ortaya çıkarılması ve yeniden suyla buluşturulması öngörülüyor. Cullap Çayı kıyısında kurulacak bir su dolabıyla alınan suyun hendeğe aktarılması, ardından yeniden çay yatağına döndürülmesi planlanıyor. Böylece Harran’ın tarihî su teknolojileri yalnızca görsel olarak değil, işleyiş mantığıyla da ziyaretçilere aktarılabilecek. Çalışmalar tamamlandığında, Harran Kalesi’nin savunma yapıları ile su yönetim sisteminin birlikte deneyimlenebileceği özgün bir arkeolojik alan ortaya çıkacak.