Göbeklitepe Kaşifi Klaus Schmidt, Vefatının 12. Yılında Anılıyor
Şanlıurfa'daki Göbeklitepe'nin dünya arkeoloji literatüründe hak ettiği yeri kazanmasında belirleyici rol oynayan Alman arkeolog Prof. Dr. Klaus Schmidt, vefatının 12. yılında anılıyor. Yürüttüğü kazılarla Neolitik Çağ'a ilişkin yerleşik kabullerin yeniden değerlendirilmesini sağlayan Schmidt, insanlık tarihinin en eski anıtsal kült merkezlerinden biri kabul edilen Göbeklitepe'nin uluslararası ölçekte tanınmasına önemli katkılar sundu.
Göbeklitepe'nin Dünya Arkeolojisindeki Yerini Değiştiren Kazılar
Şanlıurfa'da yaklaşık 12 bin yıllık geçmişiyle "tarihin sıfır noktası" olarak anılan Göbeklitepe, Prof. Dr. Klaus Schmidt'in yürüttüğü kazılar sayesinde dünya arkeolojisinin en önemli araştırma alanlarından biri haline geldi. Alman arkeolog, vefatının 12. yılında bilim dünyasına yaptığı katkılarla anılıyor.
Göbeklitepe ilk kez 1963 yılında İstanbul ve Chicago üniversitelerinin ortak yüzey araştırmaları sırasında bilimsel kayıtlara geçti. Ancak alanın gerçek önemi, 1986 yılında bir çiftçinin bulduğu heykelin ardından yapılan incelemelerle daha belirgin hale geldi. Bölgeyi 1994 yılında ziyaret eden Klaus Schmidt, yüzeyde görülebilen taş blokların Neolitik Dönem'e ait olduğunu fark ederek kapsamlı kazı çalışmalarının temelini attı.
Şanlıurfa Müze Müdürlüğü koordinasyonunda 1995 yılında başlayan kazılarda görev alan Schmidt, 2007 yılında kazı başkanlığına getirildi. Onun yönetiminde sürdürülen araştırmalarda, Neolitik Dönem'e ait insan heykelleri, yaban domuzu heykeli, tilki ve kuş kabartmaları, çakmak taşından yapılmış çok sayıda ok ucu ile 3 ila 6 metre yüksekliğinde, 40-60 ton ağırlığında "T" biçimli dikili taşlar gün yüzüne çıkarıldı. Ayrıca dairesel ve dikdörtgen planlı anıtsal yapılar ile yaklaşık 65 santimetre uzunluğundaki insan heykeli de kazıların en dikkat çekici buluntuları arasında yer aldı.
UNESCO Yolunda Büyük Katkı ve Kalıcı Bir Bilimsel Miras
Göbeklitepe'de elde edilen bulgular, avcı-toplayıcı toplulukların yalnızca temel ihtiyaçlarını karşılayan gruplar olmadığını; karmaşık sosyal örgütlenmeye sahip olduklarını ve anıtsal mimari inşa edebildiklerini ortaya koyarak insanlık tarihine ilişkin birçok yerleşik görüşün yeniden değerlendirilmesini sağladı. Bu bilimsel sonuçlar, Göbeklitepe'nin kısa sürede uluslararası tanınırlık kazanmasına öncülük etti.
Alan 2011 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınırken, Klaus Schmidt'in en büyük hedeflerinden biri olan kalıcı listeye giriş ise onun vefatından dört yıl sonra, 1 Temmuz 2018'de gerçekleşti. Schmidt, 20 Temmuz 2014'te Almanya'da geçirdiği kalp krizi sonucu 61 yaşında yaşamını yitirmişti.
Şanlıurfa Turizm Geliştirme Derneği Başkanı Mehmet Kamil Türkmen de Schmidt'in Göbeklitepe'nin dünya çapında tanınmasındaki rolünün belirleyici olduğunu vurgulayarak, arkeoloğun çalışma disiplini, bölgeye duyduğu bağlılık ve bilimsel yaklaşımıyla Şanlıurfa'ya kalıcı değerler kazandırdığını ifade etti. Bugün Göbeklitepe'nin küresel ölçekte ulaştığı bilinirlikte Klaus Schmidt'in bilimsel mirası en önemli kilometre taşlarından biri olarak görülüyor.