Edirne Sarayı Rekonstrüksiyon Çalışmaları Devam Ediyor
Milli Saraylar Başkanlığı tarafından yürütülen Edirne Sarayı (Saray-ı Cedide-i Amire) İhya Projesi’nde üç yıl geride kalırken, master planın yüzde 50’si tamamlandı. Türkiye’nin en büyük tarihî ihya projelerinden biri olarak değerlendirilen çalışma; restorasyon, kazı, müzecilik ve peyzaj uygulamalarını bütüncül bir miras yönetimi anlayışıyla ele alıyor ve Edirne’yi uluslararası ölçekte örnek bir kültürel merkez haline getirmeyi hedefliyor.
Edirne Sarayı’nda İhya Süreci: Tarihî Bir Mirasın Yeniden İnşası
Osmanlı payitahtlarından biri olan Edirne’de yer alan Saray-ı Cedide-i Amire, uzun yıllar boyunca savaşlar, yangınlar ve ihmaller nedeniyle büyük ölçüde tahrip oldu. Milli Saraylar Başkanlığı tarafından 18 Ekim 2022’de devralınan saray alanında yürütülen ihya çalışmaları, üç yılın sonunda önemli bir eşiği geride bıraktı. Milli Saraylar Başkanı Yasin Yıldız’ın açıklamalarına göre, kapsamlı master planın yarısı tamamlanmış durumda ve proje etaplar halinde ilerliyor.
Master Plan ve Devam Eden Restorasyon Çalışmaları
Edirne Sarayı’nın ihyası, yaklaşık 1200 dönümlük Sarayiçi yerleşkesini kapsayan geniş ölçekli bir plan doğrultusunda yürütülüyor. Bu çerçevede 11 tarihî yapıda restorasyon çalışmaları sürdürülürken, Su Maksemi ve Namazgâh gibi önemli unsurlar tamamlanarak kullanıma hazır hale getirildi. Cihannüma Kasrı, Kum Hamamı, Arz Odası ve Babüssaade’de ise çalışmaların kısa süre içinde bitirilmesi hedefleniyor.
Daha önce restore edilmiş olan Matbah-ı Amire, Adalet Kasrı ve Kum Hamamı da güncel koruma kriterlerine uygun biçimde yeniden ele alındı. Alay Meydanı ve Çeşme Meydanı’nda başlatılması planlanan yeni uygulamalarla birlikte saray bütüncül bir mekânsal kurguya kavuşturuluyor.
Cihannüma Kasrı ve Avlu Duvarlarında Teknik Müdahaleler
Sarayın en ikonik yapılarından biri olan Cihannüma Kasrı, restorasyon çalışmalarıyla yeniden Edirne siluetinde görünür hale geldi. Yapıda yaklaşık 1500 metreküp yonu taşı kullanılarak beden duvarları örüldü; çelik gergilerle statik güçlendirme sağlandı. Mermer söveler, ahşap doğramalar ve özgün zemin döşemeleri titizlikle tamamlandı.
Altı katlı kule bölümünde yer alan Cihannüma Odası yeniden teşkil edilirken, külah çatının tamamlanmasıyla yapının 46 metre yüksekliğe ulaşması öngörülüyor. Bunun yanı sıra Kum Meydanı’nı çevreleyen 310 metrelik duvar ile Matbah-ı Amire arkasındaki 240 metrelik bölüm özgün temelleri üzerinde ihya edilerek toplamda 550 metrelik avlu duvarı tamamlandı.
Mahmudiye Kışlası: Müzecilik ve Araştırma Merkezi Vizyonu
İhya projesinin ikinci etabı, daha önce cezaevi olarak kullanılan Mahmudiye Kışlası’nda yoğunlaşıyor. Yaklaşık 80 bin metrekarelik alanı kapsayan bu yapı, Asakir-i Mansure-i Muhammediye Kışlası olarak Osmanlı askerî tarihinde önemli bir yere sahip. Yıldız’a göre, bu alan yalnızca bir restorasyon sahası değil; aynı zamanda Edirne’ye gelen ziyaretçilerin karşılaştığı ilk tarihî eşiklerden biri.
Kışla, tamamlandığında Milli Saraylar koleksiyonlarından seçkin eserlerin sergileneceği bir müze, Milli Saraylar Araştırma Merkezi’nin bir bölümü ve Edirne odaklı nitelikli bir ihtisas kütüphanesine ev sahipliği yapacak. Böylece alan, akademik üretim ve kültürel dolaşım açısından çok işlevli bir merkez haline gelecek.
Bütüncül Miras Yönetimi ve Uluslararası Ölçek
Projenin üçüncü etabında peyzaj düzenlemeleri, doğal yaşam alanlarının iyileştirilmesi ve tarihî bahçelerin ihyası yer alıyor. Has Bahçe sınırları içinde kalan Kırkpınar Er Meydanı’nın ise mevcut konumuna yakın bir bölgede yeniden inşa edilmesi planlanıyor. Çalışmalar, Milli Saraylar Bilim ve Değerlendirme Kurulu rehberliğinde; mimar, mühendis, restoratör ve sanat tarihçilerinden oluşan ekiplerle yürütülüyor. Sahada günlük ortalama 500 personel görev yapıyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın desteğiyle hayata geçirilen Edirne Sarayı İhya Projesi, yalnızca Türkiye’nin değil, uluslararası alanda da örnek gösterilebilecek bir tarihî miras yönetimi modeli olarak değerlendiriliyor. Projenin bütüncül biçimde gelecek yılın sonunda tamamlanması hedefleniyor.
Salih Baran aa