Edirne Mahmudiye Kışlası Restorasyonu Devam Ediyor
Milli Saraylar Başkanlığı, Edirne’de 1827’de Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu için inşa edilen Mahmudiye (Yanık) Kışlası’nda restorasyonun kaba inşaat aşamasında yüzde 80’e ulaşıldığını açıkladı. Cezaevi döneminde eklenen unsurların temizlenmesinin ardından statik güçlendirme ve ince restorasyon başlayacak. Yapının 2027 sonunda Edirne Sarayı eserlerinin sergileneceği müze, araştırma merkezi ve kütüphane olarak hizmete açılması hedefleniyor.
Restorasyonun Aşamaları: Cezaevi Eklerinin Arındırılması, Statik Güçlendirme ve İnce İşçilik
Edirne’de Tunca Nehri kıyısında yer alan Mahmudiye (Yanık) Kışlası, iki yüzyıla yaklaşan tarihsel serüveninde askeri yapıdan cezaevine, oradan da müze ve araştırma merkezine dönüşen çok katmanlı bir miras alanı olarak yeniden gündemde. Milli Saraylar Başkanı Yasin Yıldız, 1827’de Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu için inşa edilen yapının restorasyonunda kaba inşaat çalışmalarının yüzde 80’inin tamamlandığını açıkladı. Yıldız’a göre restorasyonun en zorlu safhası, yapının 1932’den itibaren Edirne Kapalı Cezaevi olarak kullanıldığı dönem boyunca eklenen ve özgün mimariyi örten müdahalelerin temizlenmesi oldu.
Bu kapsamda yürütülen çalışmaların, özellikle “muhdes eklerin arındırılması” üzerinden ilerlediği; mevcut hedefin ise bu kaba inşaat etabını 15 Mart’a kadar tamamlamak olduğu bildirildi. Ardından, bilim heyeti tarafından hazırlanan statik hesaplar ve güçlendirme projeleri doğrultusunda uygulama aşamasına geçilecek. Sürecin üçüncü safhasında ise mekânların ince restorasyonu, sergileme altyapısı ve tefriş düzenleri kurulacak. Milli Saraylar Başkanlığı, Mahmudiye Kışlası’nın Edirne Sarayı (Saray-ı Cedide-i Âmire) ile birlikte bütüncül bir kültürel miras destinasyonu olarak 2027 yılı sonunda tamamlanmasını hedefliyor.
Yıldız, kışlanın bugün yalnızca bir bölümüne erişilebilmesine rağmen 19. yüzyıl başı askeri mimarisinin karakteristik özelliklerini taşıdığını, mevcut haliyle dahi “ikonik” bir yapı niteliği sürdürdüğünü vurguladı. Bu vurgu, restorasyonun yalnızca fiziksel iyileştirme değil; aynı zamanda tarihsel kimliğin görünür kılınması ve yeni işlevle sürdürülebilirliğinin sağlanması açısından kritik olduğunu gösteriyor.
Yeni İşlev: Edirne Sarayı Eserleri, Rumeli Odaklı Araştırma Merkezi ve İhya Edilecek Ek Yapılar
Restorasyonun tamamlanmasının ardından Mahmudiye Kışlası’nın, Edirne Sarayı’na ait taşınabilir eserlerin sergileneceği bir müze olarak hizmet vermesi planlanıyor. Yıldız, yaklaşık 150 bin eserin ziyaretçilerle buluşturulmasının hedeflendiğini belirterek, kışlanın bu yönüyle Türkiye’deki büyük ölçekli müze projeleri arasında dikkat çekici bir örnek oluşturacağını ifade etti. Yapının diğer kanadında ise Milli Saraylar bünyesinde, yalnızca Edirne’ye değil Rumeli, Balkanlar ve Osmanlı coğrafyasının tamamına hitap edecek bir araştırma merkezi ile kapsamlı bir kütüphane kurulması öngörülüyor. Ayrıca çok amaçlı salonların da kompleksin kültürel üretim kapasitesini destekleyeceği belirtiliyor.
Kompleksin özgün bileşenleri arasında yer alan cami ve hamam da restorasyon programına dahil edildi. Yıldız, caminin günümüze kısmen ulaşabildiğini, kazı çalışmalarıyla önemli bir bölümünün ortaya çıkarıldığını ve ihyasının gerçekleştirileceğini kaydetti. Hamamın ise dönem özelliklerini büyük ölçüde koruyarak ayakta kaldığını, ancak kapsamlı bir restorasyona ihtiyaç duyduğunu dile getirdi.
Kaynaklara göre Mahmudiye Kışlası, kentte “Piyade Kışla-i Hümayunu” adıyla da anılır; geçirdiği yangınlar nedeniyle “Yanık Kışla” olarak bilinir. Yapımına 1826’da başlanan ve 1827 sonunda tamamlanan kışla, dikdörtgen planlı, orta avlulu bir şema ile inşa edildi. 1857, 1869 ve 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında çıkan yangınlar yapıda büyük hasar yarattı. Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı döneminde aktif kullanılan yapı, özellikle Balkan Savaşları sırasında bombardıman ve patlamalarla tahrip edildi. Cumhuriyet’in ilk yıllarında askeri işlevini yitiren kışla, 1932’de cezaevine dönüştürüldü ve uzun yıllar bu işlevle kullanıldı. Kasım 2022’de ise kışla ve eklerinin bulunduğu alan Milli Saraylar Daire Başkanlığına devredildi.
Salih Baran aa