Cura Geleneğinin Taşıyıcısı Osman Kırca’ya 'Yaşayan İnsan Hazinesi' Onuru

Antalya’nın Kaş ilçesinde yaşayan üç telli bağlama (cura) ustası Osman Kırca, Kültür ve Turizm Bakanlığının “Yaşayan İnsan Hazinesi” ödülüne layık görüldü. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın elinden aldığı ödül, yalnızca bir sanatçının başarısını değil, Yörük kültürünün müzikal hafızasının da tescilini simgeliyor. Kırca’nın yarım asrı aşan icrası, Anadolu’nun sözlü ve çalgısal mirasını genç kuşaklara aktarma misyonu taşıyor.

Somut Olmayan Kültürel Mirasın Bir Temsilcisi
Antalya’nın Kaş ilçesine bağlı Çavdır Mahallesi’nde yaşayan üç telli bağlama (cura) ustası Osman Kırca, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen “Yaşayan İnsan Hazinesi” unvanına layık görüldü. Bu ödül, UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi çerçevesinde geleneksel sanatların usta temsilcilerini görünür kılmayı amaçlayan bir program kapsamında veriliyor. Kırca’nın seçimi, yerel bir icracının ulusal ölçekte kültürel hafızanın taşıyıcısı olarak tanınması açısından dikkat çekici bir örnek oluşturuyor.

Yaklaşık elli yıllık sanat yaşamında üç telli cura geleneğini kesintisiz biçimde sürdüren Kırca, özellikle Yörük kültürüne ait ezgileri ve sözlü anlatıları icrasına yansıtarak bölgesel müzik repertuvarının korunmasına katkı sundu. Yerel motifleri özgün yorumuyla birleştiren sanatçı, hem icracı hem de aktarıcı kimliğiyle öne çıkıyor.

Beştepe’de Tescillenen Bir Kültürel Hafıza
Ödül töreni, 20 Ocak’ta Ankara’daki Beştepe Millet Kongre ve Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi. Kırca, ödülünü Recep Tayyip Erdoğan’ın elinden aldı. Törende yaptığı değerlendirmede, cura’nın yalnızca bir müzik aleti olmadığını; göç yollarında, yaylalarda ve toplumsal buluşmalarda insanları bir araya getiren kültürel bir taşıyıcı işlev gördüğünü vurguladı.

Sanatçı, 1973 yılında henüz 17 yaşındayken eline aldığı sazın hayatının yönünü belirlediğini ifade ediyor. Tel bulmanın dahi güç olduğu yıllarda başladığı müzik yolculuğu, onu yalnızca Türkiye’nin farklı şehirlerine değil, uluslararası platformlara da taşıdı. Güney Kore’de düzenlenen kültürel etkinliklere katılımı ve çeşitli akademik çalışmalara verdiği katkılar, yerel bir geleneğin küresel düzeyde temsiline örnek teşkil ediyor.

Ustalık, Aktarım ve Genç Kuşaklar
Kırca’nın kültürel miras alanındaki en önemli katkılarından biri, eğitici kimliğiyle ortaya çıkıyor. İstanbul’da yaklaşık 150 öğrenciye cura çalmayı öğreten sanatçı, geleneğin yalnızca icra edilerek değil, sistemli bir aktarım süreciyle korunabileceğini gösteriyor. Bu yönüyle Kırca, usta-çırak ilişkisinin modern şehir ortamında yeniden üretilebileceğini kanıtlayan isimler arasında değerlendirilebilir.

Antalyalı kimliğinin törende özellikle anons edilmesinin kendisi için ayrı bir anlam taşıdığını belirten Kırca, ödülün kişisel bir başarıdan öte, Kaş ve çevresindeki Yörük kültürünün görünürlük kazanması anlamına geldiğini ifade etti. Aldığı tebriklerin, toplumun geleneksel sanatlara duyduğu özlemi ve bağlılığı yansıttığını dile getirdi.
Sonuç olarak Osman Kırca’nın “Yaşayan İnsan Hazinesi” unvanı, bireysel bir sanat serüveninin ötesinde, Anadolu’nun sözlü ve müzikal hafızasının kurumsal düzeyde takdir edilmesi olarak okunmalıdır. Bu ödül, üç telli cura geleneğinin sürdürülebilirliği açısından da önemli bir eşik niteliği taşımaktadır.

Kaynak: Talip Demirci aa