Çarpana Dokuma Sanatı Modern Tasarımlarla Yeniden Yorumlanıyor
Gaziantep’te yaşayan somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı Saniye Demir, geleneksel Türk dokuma sanatı çarpanayı modern takı, aksesuar ve tekstil tasarımlarına uyarlayarak yeniden görünür hale getiriyor. Yaklaşık 10 yıl önce hobi olarak başladığı yolculuğunu kültürel miras misyonuna dönüştüren Demir, hem atölye çalışmaları hem de eğitim programlarıyla bu kadim dokuma tekniğini genç kuşaklara aktarmayı hedefliyor. Çarpana, çağdaş yorumlarla yeniden gündeme taşınıyor.
Gaziantep’te yaşayan Saniye Demir, geleneksel Türk dokuma sanatı çarpanayı çağdaş tasarım anlayışıyla buluşturarak kültürel mirası modern yaşamın bir parçası haline getiriyor. Yaklaşık on yıl önce hobi amacıyla başladığı çarpana dokumacılığını bugün takı, aksesuar ve giysi tasarımlarına uyarlayan Demir, bu kadim sanatın gelecek kuşaklara aktarılması için çalışmalar yürütüyor.
Gaziantep Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Kuyumculuk ve Takı Tasarımı Bölümü mezunu olan Demir, 2016 yılında Mersin Olgunlaşma Enstitüsü bünyesinde açılan çarpana dokuma kurslarına katıldı. İki yıllık eğitimin ardından halk eğitimi merkezlerinde usta öğretici olarak görev yapan sanatçı, daha sonra somut olmayan kültürel miras taşıyıcılığı unvanını almaya hak kazandı.
Geleneksel Teknikten Çağdaş Tasarıma
Çarpana dokumanın; deri, karton ya da ahşap malzemeden yapılan kare veya çokgen levhalar yardımıyla gerçekleştirilen geleneksel bir dokuma yöntemi olduğunu belirten Demir, sanatın inceliklerini öğrendikçe bu alana daha fazla yöneldiğini ifade ediyor. Müze araştırmaları, saha incelemeleri ve sosyal medya çalışmalarıyla tekniğin tarihsel geçmişini araştırdığını anlatan sanatçı, geleneksel motifleri günümüz estetik anlayışıyla yeniden yorumlamaya çalıştığını dile getiriyor.
Demir’e göre çarpana yalnızca geçmişe ait bir zanaat değil; çağdaş tasarım dünyasında da karşılık bulabilecek güçlü bir kültürel ifade biçimi. Bu nedenle geleneksel desenleri modern takılar, tekstil ürünleri ve aksesuarlarda kullanarak farkındalık oluşturmayı amaçlıyor.
Genç Kuşaklara Aktarılıyor
Atölye çalışmaları, sosyal sorumluluk projeleri ve çevrim içi eğitimlerle çarpana sanatını daha geniş kitlelere ulaştırmaya çalışan Demir, özellikle gençlerin geleneksel el sanatlarına ilgisini artırmayı hedefliyor. Üniversite öğrencilerine uygulamalı eğitimler verdiğini belirten sanatçı, kültürel mirasın sürdürülebilirliği açısından bu aktarımın büyük önem taşıdığını vurguluyor.