Çanakkale’nin Çok Uluslu Yüzü: Hint Askerlerinin İzleri

Birinci Dünya Savaşı’nda Gelibolu Cephesi’nde hayatını kaybeden Hint askerleri, 78. Hindistan Ordu Günü kapsamında Üsküdar’daki Haydarpaşa İngiliz Mezarlığı’nda düzenlenen törenle anıldı. Diplomatik temsilciler, tarihçiler ve uluslararası kurumların katılımıyla gerçekleştirilen etkinlik, Hint askerlerinin Çanakkale Savaşları’ndaki rolünü ve çok uluslu savaş hafızasını yeniden gündeme taşıdı.

Çok Uluslu Bir Savaşın Sessiz Tanıkları
Birinci Dünya Savaşı’nın en çetin cephelerinden biri olan Gelibolu, yalnızca Osmanlı ve müttefik kuvvetlerin değil, İngiliz İmparatorluğu saflarında savaşan Hint askerlerinin de hafızasında derin izler bırakmıştır. Hindistan’ın Ankara Büyükelçiliği tarafından 78. Hindistan Ordu Günü dolayısıyla Üsküdar’daki Haydarpaşa İngiliz Mezarlığı’nda düzenlenen anma töreni, bu tarihsel gerçekliği görünür kılmayı amaçlamıştır. Tören, Gelibolu harekâtında yaşamını yitiren Hint askerleri anısına inşa edilen anıt önünde gerçekleştirilmiştir.

Gelibolu Cephesi ve Hint Askerlerinin Rolü
Törende konuşan Hindistan’ın Ankara Büyükelçisi Muktesh Pardeshi, Hindistan’ın Birinci Dünya Savaşı’na bağımsız bir devlet olmaksızın, İngiliz İmparatorluğu egemenliği altında katıldığını hatırlatmıştır. Pardeshi, 1919–1920 yılları arasında Hindistan’dan yaklaşık 1,3 milyon askerin savaşa sevk edildiğini ve yaklaşık 74 bin askerin hayatını kaybettiğini ifade etmiştir. Gelibolu Cephesi’nde ise yaklaşık 15 bin Hint askerinin görev yaptığı, bunların yaklaşık 2 bininin yaşamını yitirdiği belirtilmiştir. Büyükelçi, Gelibolu’nun Hint askeri tarihi açısından en zorlu cephelerden biri olduğunu vurgulamıştır.

Barış Hafızası ve Ortak Anma Kültürü
Anma programı kapsamında Çanakkale ve Gelibolu’ya ilişkin görsel sunumlar da gerçekleştirilmiştir. Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, 110 yıl önce büyük acılara sahne olan bölgenin bugün barışın ve ortak hafızanın mekânı haline geldiğini ifade etmiştir. Hint askerlerinin Mehmetçik’le aynı topraklarda yatıyor olmasının tarihsel önemine dikkat çeken Kaşdemir, Türkiye ve Hindistan’ın mutabakatı halinde Gelibolu’da Hint askerleri anısına bir anıt yapılmasına destek vereceklerini açıklamıştır. CWGC Ülke Müdürü Burak Gündoğan ise iki dünya savaşında hayatını kaybeden askerlerin hatırasını yaşatmanın kurumsal bir sorumluluk olduğunu belirtmiştir. Tarihçi Kenan Çelik de Gelibolu’da savaşan Hint askerlerinin büyük bölümünün Pencap kökenli olduğunu ve en ağır cephe koşullarında görev aldıklarını aktarmıştır.

Muhammet Tarhan aa