Bakü’den Günümüze: Dil, Kimlik ve Türk Dünyasında Entegrasyonun Yüzyıllık Yolculuğu
Antalya Diplomasi Forumu 2026 kapsamında düzenlenen panelde, 1926 Bakü Türkoloji Kongresi’nin mirası, dil temelli entegrasyon ve kültürel kimlik perspektifinden yeniden değerlendirildi. Türk dünyasında ortak alfabe, akademik işbirliği ve kültürel diplomasi başlıkları öne çıkarken, katılımcılar bir asırlık fikirlerin günümüzde kurumsal yapılar aracılığıyla somutlaştığını vurguladı.
Bakü Türkoloji Kongresi’nin Kalıcı Mirası
Antalya’da gerçekleştirilen forum kapsamında yapılan “Bir Asırlık Dil ve Kimlik” paneli, Türk dünyasının entelektüel tarihindeki kırılma noktalarından biri olan 1926 Bakü Türkoloji Kongresi’ni güncel bağlamda ele aldı. Moderatörlüğünü Fırat Purtaş’ın üstlendiği oturumda, Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, kongrenin Türk dünyasında birlik fikrinin ilk somut platformlarından biri olduğunu vurguladı. Ömüraliyev’e göre, dönemin siyasi koşulları nedeniyle hayata geçirilemeyen birçok fikir, ancak günümüzde kurumsal işbirlikleriyle uygulanabilir hale geldi.
Türkoloji ve Bilimsel Birleşme Süreci
Türk Akademisi Başkanı Şahin Mustafayev, kongrenin Türkoloji disiplinini bütüncül bir bilim alanına dönüştürdüğünü ifade etti. Ona göre, Avrasya’nın farklı bölgelerinden gelen temsilciler, ortak dil, tarih ve kültür üzerine kapsamlı bir düşünsel zemin oluşturdu. Bu miras, günümüzde akademik üretimin temel referanslarından biri olmayı sürdürüyor. Panelde ayrıca, Türk Kültür ve Miras Vakfı Başkanı Aktotı Raimkulova, UNESCO tarafından ilan edilen Dünya Türk Dili Ailesi Günü’nün, Türk mirasının küresel görünürlüğünü artırdığını belirtti.
Dil, Kültürel Hafıza ve Ortak Gelecek
TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev, dilin kültürel hafızayı taşıyan temel unsur olduğunu vurgulayarak, Türk dillerinin zaten ortak köklere sahip olduğunu ifade etti. Bu bağlamda esas meselenin yeni bir bağ kurmak değil, mevcut ortaklığı görünür ve sürdürülebilir kılmak olduğunu dile getirdi. TÜRKPA Genel Sekreteri Ramil Hasan ise tarihsel zorluklara rağmen Türk aydınlarının ortak bir ideal etrafında buluştuğunu hatırlatarak, günümüzde elde edilen kurumsal kazanımların bu mirasın devamı olduğunu söyledi.
Ortak Alfabe ve Dijital Gelecek Perspektifi
Türk Dil Kurumu Başkanı Osman Mert, kültürel birliğin temel koşulunun yazı birliği olduğunu belirterek, Türk dillerinde kelime köklerinin büyük ölçüde ortak olduğuna dikkat çekti. Ortak alfabe çalışmalarının bu görünmez bağı somutlaştıracağını ifade eden Mert, dijital çağda genç kuşakların bu sürecin taşıyıcısı olacağını vurguladı. Panelin sonunda Ruhi Ersoy, Türkoloji eğitiminin güncellenmesi gerektiğini belirterek disiplinin çağdaş gelişmeler ışığında yeniden yapılandırılmasının önemine işaret etti.